Έντυπη Έκδοση

Ο... μαραθώνιος του χάους από τους ερασιτέχνες κυβερνο-ντετέκτιβ

Μόλις το FBI ζήτησε τη... «βοήθεια του κοινού», το Διαδίκτυο γέμισε με φωτογραφίες ψευδο-υπόπτων...

Πρόβλημα παρά βοήθεια έφερε σε ένα μεγάλο βαθμό ο ζήλος ερασιτεχνών κυβερνο-ντετέκτιβ για τον εντοπισμό των δραστών της διπλής επίθεσης στο Μαραθώνιο της Βοστόνης. Μόλις το FBI ζήτησε ουσιαστικά τη... «βοήθεια του κοινού», οι σελίδες κοινωνικής δικτύωσης κατακλύστηκαν από ερασιτέχνες πράκτορες οι οποίοι, ανταλλάσσοντας και αναλύοντας φωτογραφίες, βίντεο που είχαν ληφθεί από κινητά τηλέφωνα, φωτογραφικές μηχανές ή και τις κάμερες τηλεοπτικών δικτύων, προσπαθούσαν να συνδράμουν τις επίσημες έρευνες.

Αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί μια χαοτική κατάσταση, με φωτογραφίες ψευδο-υπόπτων να κυκλοφορούν σε πολλές ιστοσελίδες (μεγάλη ήταν η «πατάτα» των Reddit και 4chan), συνοδευόμενες από χαρακτηρισμούς όπως «ο τύπος με το μαύρο πανωφόρι», «ο τύπος με το καφέ φούτερ», «ο τύπος που φεύγει τρέχοντας». Η επισκεψιμότητα αυτών των σελίδων εκτινάχθηκε και έφθασε σχεδόν στα 3 εκατομμύρια.

Μεγάλο ήταν το... παραπάτημα και της εφημερίδας «New York Post», που κυκλοφόρησε με οπτικό υλικό από δύο «υπόπτους», οι οποίοι αποδείχθηκε ότι δεν είχαν καμία σχέση με την υπόθεση. «Είναι το χειρότερο που μου συνέβη ποτέ. Είμαι μόλις 17 ετών», δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο ABC ο Σαλάχ Μπαρχούν, ο ένας από τους δύο, όταν πλέον είχε ξεκαθαριστεί ότι επρόκειτο για λάθος.

Πολύ κακό για το τίποτα έφερε και ένα tweet που κατονόμαζε ως υπόπτους ένα νεαρό ινδικής καταγωγής, τον Σουνίλ Τριπάθι, κι ένα δεύτερο, τον Μάικ Μουλουτζίτα. Αργότερα το Reddit ζήτησε συγγνώμη, ιδιαιτέρως από την οικογένεια Τριπάθι, για το «κυνήγι μαγισσών». Η ανάρτηση αυτή είχε ήδη αναπαραχθεί 3.200 φορές. Ολα είχαν ξεκινήσει από την υποκλοπή σχολίων της Αστυνομίας προτού επισήμως δοθούν στη δημοσιότητα οι φωτογραφίες των πραγματικών υπόπτων.

Τα ίχνη του Τριπάθι, φοιτητή του Πανεπιστημίου Μπράουν, είχαν χαθεί από τις 16 Μαρτίου και η οικογένειά του είχε απευθύνει έκκληση -χρησιμοποιώντας και τα κοινωνικά δίκτυα- για τον εντοπισμό του, επειδή ο νεαρός έπασχε από κατάθλιψη. Μετά τη λανθασμένη στοχοποίησή του, η οικογένεια επικοινώνησε με το FBI. Η λύση της παρεξήγησης δεν είχε όμως κατ' ανάγκη αίσιο τέλος. Την Πέμπτη, το πτώμα του νεαρού εντοπίστηκε στο Ροντ Αϊλαντ και, σύμφωνα με τις αρχές, δεν υπάρχουν στοιχεία πως μπορεί να πρόκειται για δολοφονική ενέργεια.

Η παραπληροφόρηση και η παρερμηνεία πληροφοριών δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Το πρωί της Παρασκευής, μετά την επίθεση στη Βοστόνη, περίπου 83.000 άνθρωποι επισκέφτηκαν ταυτόχρονα την ιστοσελίδα broadcastify.com, που είχε ανεβάσει ένα ζωντανό ηχητικό απόσπασμα από το σκάνερ της Αστυνομίας της Βοστόνης. Επρόκειτο για αφιλτράριστες πληροφορίες στις οποίες είχαν πρόσβαση όχι μόνο οι επίδοξοι «πράκτορες», αλλά και οι ύποπτοι και γενικότερα... ο καθένας!

Τρομοκράτης, αλλά εν δυνάμει...

Ο τρόπος με τον οποίο FBI και αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες ερεύνησαν, «καταχώρισαν» και αντιμετώπισαν τελικά τους αδελφούς Τσαρναέφ εξηγεί την αποτυχία της αμερικανικής κυβέρνησης να αποτρέψει το μακελειό της Βοστόνης

Θα μπορούσαν οι επιθέσεις της Βοστόνης να είχαν αποτραπεί από το FBI; Στον απόηχο αυτού του κρίσιμου ερωτήματος που καλείται να απαντήσει η Επιτροπή Πληροφοριών της Γερουσίας, η πιθανότητα τα κενά ασφαλείας που παρατηρήθηκαν να προκλήθηκαν -ενδεχομένως- γιατί το FBI εκείνη την επίμαχη περίοδο παρακολουθούσε έναν άλλο «εν δυνάμει τρομοκράτη», φωτίζει και δίνει μια άλλη διάσταση στην αντιτρομοκρατική τακτική που ακολουθούν οι αμερικανικές υπηρεσίες.

Τρομοκράτη... είσαι παντού και πουθενά (φωτ. Α.Ρ.) Τρομοκράτη... είσαι παντού και πουθενά (φωτ. Α.Ρ.) Τον Ιανουάριο του 2011, το FBI πήρε σήμα από τις ρωσικές αρχές για το ταξίδι του Ταμερλάνου Τσαρνάεφ στο Νταγκεστάν και τις επαφές του με αυτόνομες τσετσενικές ομάδες. Το FBI όμως διέκοψε τις τότε έρευνές του, για να ασχοληθεί με ένα νεαρό μουσουλμάνο ο οποίος σχεδίαζε επίθεση στο Καπιτώλιο και στο Πεντάγωνο με τηλεκατευθυνόμενο αεροπλάνο. Ο τρόπος με τον οποίο το FBI ερεύνησε αυτούς τους δύο υπόπτους μπορεί να εξηγήσει το πώς η αμερικανική κυβέρνηση απέτυχε να αποτρέψει την διπλή βομβιστική της Βοστόνης. Το έργο της πρόβλεψης και της διακοπής μιας τρομοκρατικής επίθεσης είναι εξαιρετικά περίπλοκο, και το τι πραγματικά γνώριζε το FBI για τους αδελφούς Τσαρνάεφ παραμένει ακόμη ασαφές. Ανώτατα στελέχη του Κογκρέσου ζήτησαν επείγουσα έρευνα, αλλά ο χειρισμός των δύο υποθέσεων στις αρχές του 2011 εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας του FBI.

Υπόθεση Φερντάους

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η βασική προτεραιότητα του FBI ήταν να αποτρέψει την επόμενη τρομοκρατική ενέργεια. Ετησίως δαπανά 3,3 δισ. δολάρια για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, σχεδόν το 1/3 του ετήσιου προϋπολογισμού της, που ανέρχεται στα 8,2 δισ. δολάρια. Ενα βασικό στοιχείο της στρατηγικής του FBI είναι να οργανώνει επιχειρήσεις με σκοπό να διεισδύει σε «φωλιές τρομοκρατών», χρησιμοποιώντας πληροφοριοδότες και το Ιντερνετ. Οι πράκτορές του αναλύουν τη συμπεριφορά των υπόπτων μέσα στο Ιντερνετ, παρακολουθούν τους λογαριασμούς τους στα social media και ψάχνουν για δράση εξτρεμιστών σε web fora ή κάτι που μπορεί να υποδεικνύει συμπάθεια στην τρομοκρατία.

Στην υπόθεση του Ρεζουάν Φερντάους, που δεν σχετίζεται με τη Βοστόνη, μπορεί και ο πιο αδαής να καταλάβει το πώς κινείται το FBI στις έρευνές του για την τρομοκρατία. Ο Ρεζουάν Φερντάους ήταν ένας απόφοιτος του Πανεπιστημίου Northeastern, ο οποίος γεννήθηκε στη Μασαχουσέτη και ζούσε με τους γονείς του σε ένα προάστιο της Βοστόνης. Ο Φερντάους μπήκε στο «ραντάρ» του FBI, όταν τον κατήγγειλε ένας πληροφοριοδότης που ισχυριζόταν ότι ήταν μέλος της Αλ Κάιντα. Ο πληροφοριοδότης πληρώθηκε από το FBI με 50.000 δολάρια για τις υπηρεσίες του, ενώ έκρυβε τον εθισμό του στην ηρωίνη...

Σύμφωνα με τη δικογραφία, ο Φερντάους είπε στον πληροφοριοδότη πως ήθελε να καταστρέψει το Καπιτώλιο στην Ουάσιγκτον χρησιμοποιώντας ένα τηλεκατευθυνόμενο μοντέλο αεροπλάνου φορτωμένο με χειροβομβίδες. Μέσω του πληροφοριοδότη, το FBI ενθάρρυνε τον Φερντάους να υλοποιήσει την ιδέα του να επιτεθεί στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ. Του διέθεσε 4.000 δολάρια για να αγοράσει ένα τηλεκατευθυνόμενο αεροπλάνο τύπου F-86 Sabre και του παρείχε ψεύτικα εκρηκτικά τύπου C-4, καθώς και τρεις ψεύτικες χειροβομβίδες. Στις 28 Σεπτεμβρίου 2011, έπειτα από εννέα μήνες παρακολούθησης, πράκτορες του FBI τον συνέλαβαν με την κατηγορία για «απόπειρα καταστροφής ενός ομοσπονδιακού κτηρίου με εκρηκτικά και για προσπάθεια υποστήριξης τρομοκρατών». Ο Φερντάους ομολόγησε την ενοχή του και καταδικάστηκε σε 17 χρόνια φυλακή, αν και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι θα μπορούσε να κατασκευάσει τα εκρηκτικά για τα οποία τον χρηματοδότησε το FBI.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, το FBI συνέλαβε περισσότερους από 175 υποτιθέμενους τρομοκράτες που χρησιμοποιούν ενέργειες όπως αυτή στη Βοστόνη. Οι στόχοι συχνά είναι άνδρες που κινούνται στις παρυφές των μουσουλμανικών κοινοτήτων, οικονομικά απελπισμένοι, μερικοί εκ των οποίων ψυχικά ασθενείς, επομένως εύκολα χειραγωγήσιμοι από τους πληροφοριοδότες και τους πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών.

Υπόθεση Σάχζαντ

Ομως στα χρόνια μετά τις 11/9 πολλοί πραγματικοί τρομοκράτες στις ΗΠΑ έχουν περάσει απαρατήρητοι ή έχουν αγνοηθεί από το FBI. Οπως συνέβη με τον Φαϊζάλ Σάχζαντ, έναν 33χρονο πολιτογραφημένο Αμερικανό πολίτη από το Πακιστάν, που άφησε ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο στην πλατεία Times Square την 1η Μαΐου 2010. Ο Σάχζαντ δεν ήταν στο «ραντάρ» του FBI μέχρι εκείνη την ημέρα. Ευτυχώς, τα εκρηκτικά δεν είχαν συναρμολογηθεί σωστά και η απόπειρα απέτυχε.

Μια άλλη περίπτωση ήταν ο ταγματάρχης Νιντάλ Χασάν, παλαιστινιακής καταγωγής, ο οποίος πυροβόλησε και σκότωσε 13 συναδέλφους του στο Fort Hood στις 5 Νοεμβρίου 2009, επηρεασμένος από τα κελεύσματα του ριζοσπάστη Ανουάρ Μαλίκι. Το FBI δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι ο Χασάν ήταν μια απειλή, έως ότου ήταν πολύ αργά. Και παρά το αρχικό ενδιαφέρον του FBI για τον Ταμερλάνο Τσαρνάεφ, το ίδιο συνέβη για τον ίδιο και μικρότερο αδελφό του στην Βοστόνη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Πληροφορική και διαδίκτυο
ΗΠΑ
Διεθνής τρομοκρατία
Για το ίδιο θέμα
Αναγνώριση προσώπου μόνο σε συνθήκες εργαστηρίου!