Έντυπη Έκδοση

Λόγος υπέρ της πραγματικότητας

Κ. Βεργόπουλος: «Μετά το Τέλος. Η Οικονομία της καταστροφής και η επόμενη μέρα», Εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, 2011.

Στο νέο του βιβλίο « Μετά το Τέλος. Η Οικονομία της καταστροφής και η επόμενη μέρα», ο Κ.Β. παρουσιάζει στοιχεία της ολικής κρίσης του καπιταλισμού. Τα αναφερόμενα στοιχεία είναι σημαντικά και αντιστοιχούν σε μεγάλο αριθμό γεγονότων που έχουν συμβεί τα τελευταία τριάντα έτη.

Από όλα αυτά, επιλέγουμε να αναφερθούμε σε όσα καταλαμβάνουν ιδιαίτερη θέση στο συγκεκριμένο βιβλίο και υπό μιαν έννοια αποτελούν βασικά όσο και διαρκή χαρακτηριστικά της σκέψης του Κ.Β. Συγκεκριμένα, θα αναφερθούμε στα παρακάτω τρία σημεία:

* Σημείο πρώτο: Αποτίμηση της πρόσφατης τριακονταετίας 1980-2010

Ηαποτίμηση της τριακονταετίας αφορά κατ' αρχάς σε επίπεδο πραγματικής οικονομίας. Παρά τις φαντασμαγορικές επαγγελίες, με τις οποίες άρχισε το βίο της η νεοφιλελεύθερη αντεπανάσταση, σήμερα, τριάντα χρόνια μετά, φαίνεται ότι όλες έχουν διαψευστεί πανηγυρικά. Ο νεοφιλελεύθερος κύκλος έχει πλέον κλείσει με υψηλό και πολύπλευρο κόστος. Ο παγκόσμιος καπιταλισμός έχει βιώσει αλλεπάλληλες χρηματοπιστωτικές και οικονομικές κρίσεις, μεγάλες σε αριθμό, αλλά και σε ένταση.

Τα τελευταία χρόνια, κυρίως στις αναπτυγμένες χώρες της Δύσης, παρατηρείται ένας δομικός μετασχηματισμός στην ίδια τη διαδικασία συσσώρευσης του κεφαλαίου, με την έννοια ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας τείνει να αυτονομηθεί από την παραγωγή και, από κυριαρχούμενος, να μετατραπεί σε κυρίαρχο.

Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τη νέα συγκρότηση της παγκόσμιας οικονομικής τάξης υπό την καθοδήγηση του νέου χρηματιστικού κεφαλαίου και ειδικά του αμερικανικού, το οποίο τείνει να επιβληθεί στον πραγματικό τομέα της οικονομίας, δηλαδή στην παραγωγή, στην απασχόληση, στους μισθούς και στην κατανομή του παραγόμενου πλούτου, καθορίζοντας σε μεγάλο ποσοστό τη λειτουργία τους.

Οι απώλειες σε μονάδες ευημερίας των εργαζομένων και των λαϊκών τάξεων σε πλανητικό επίπεδο είναι υψηλές και χωρίς προηγούμενο, σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Συγχρόνως, διαπιστώνεται σημαντική διάρρηξη του κοινωνικού ιστού, με παράλληλη απαξίωση του πολιτικού συστήματος, με επαπειλούμενο άμεσο κίνδυνο για την ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Σημαντικότατη, όμως, κριτική ασκεί ο Κ.Β. στο νεοφιλελεύθερο ιδεολογικό πλαίσιο, καταρρίπτοντας με απλό τρόπο συγκεκριμένα ιδεολογήματα, που αποτέλεσαν τους πολιορκητικούς κριούς της συγκεκριμένης αντίληψης.

Αναφέρεται ο συγγραφέας συγκεκριμένα:

* Στη λεγόμενη «κοινωνία των πολιτών», δηλαδή της κοινωνίας και των κοινωνικών σχέσεων... χωρίς την παρουσία και τη σύμμιξη του κράτους και των πολιτικών θεσμών. Κύριοι εκπρόσωποι της «κοινωνίας των πολιτών» είναι βέβαια οι ΜΚΟ.

Με τον τρόπο αυτό, τα δικαιώματα του πολίτη (πολιτικά δικαιώματα) μετατράπηκαν σε απλά ανθρώπινα δικαιώματα, χωρίς αναφορά σε πολιτεία και κράτος, δηλαδή χωρίς μηχανισμό διασφάλισης της εφαρμογής και προστασίας τους. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την επαναφορά της Ηθικής (ως ιδιωτικής συμπεριφοράς) στην πρωτοκαθεδρία έναντι της Πολιτικής (δημόσια συμπεριφορά).

* Στην τεράστια δυσφήμηση που υπέστη το κράτος όσον αφορά τις κοινωνικές παρεμβάσεις του υπέρ των αδυνάμων και στον καθαγιασμό του όσον αφορά τον κατασταλτικό ρόλο του, όπως και όσον αφορά τις κρατικές παρεμβάσεις υπέρ των ισχυρών, φυσικά με χρήματα των αδυνάμων.

* Στη σκόπιμη παραποίηση της έννοιας της εθνικής κυριαρχίας σε «εθνικισμό» και της λαϊκής κυριαρχίας σε «λαϊκισμό».

* Στη σκόπιμη αποβιομηχάνιση των δυτικών κοινωνιών (και πρωτίστως της ελληνικής), με το νεφελώδες θεώρημα της «μεταβιομηχανικής» εποχής.

«Ευφυείς», αλλά... άστεγοι

* Στη λεγόμενη «κοινωνία της γνώσης ή της ευφυΐας», η οποία αποτιμάται πλέον με δεκάδες εκατομμύρια ανέργων και αστέγων, με παροξυσμό της εργασιακής επισφάλειας για τους υπολοίπους.

* Στο θεώρημα που συνιστούσε συρρίκνωση μισθών και εσωτερικής αγοράς, με αιτιολογία την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών. Ο Κ.Β. σημειώνει εμφατικά ότι, όταν μια χώρα επιλέγει το εξαγωγικό υπόδειγμα, μεταθέτει την κινητήριο δύναμη για την ανάπτυξη και ευημερία της στην κατανάλωση των εμπορικών εταίρων της. Ομως, όταν οι άλλες χώρες μιμηθούν την πρώτη, τότε το αδιέξοδο όλων μαζί αποτελεί βεβαιότητα.

* Σημείο δεύτερο: Η Ε.Ε. σε αφασία και κρίση

Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και η ευρωζώνη αποτελούν ένα δεύτερο πεδίο προς το οποίο κατευθύνονται τα βέλη της κριτικής του Κ.Β. Εξάλλου, πρόκειται για πεδίο γνωστό για το συγγραφέα, με το οποίο έχει ασχοληθεί και στα προηγούμενα βιβλία του, διατηρώντας τις ίδιες απόψεις, οι οποίες, ειρήσθω εν παρόδω, επιβεβαιώνονται με το πέρασμα του χρόνου.

Οι γενικές συζητήσεις σχετικά με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις έχουν ήδη εξαντληθεί, τουλάχιστον από την εποχή του γαλλικού δημοψηφίσματος, που απέρριψε το σχέδιο Συντάγματος για την Ευρώπη. Ο,τι είχε να ειπωθεί για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική έχει ήδη ειπωθεί. Ομως, φαίνεται ότι τίποτε δεν μπορεί να σταματήσει τις προαποφασισμένες επιλογές μέχρι το σημερινό τελικό αδιέξοδο.

Με τη Συνθήκη της Λισαβόνας εξασφαλίζεται απαράγραπτη συνταγματική ισχύς σε κρίσιμες οικονομικές επιλογές της Νεοφιλελεύθερης Σχολής, που ευθύνεται σε κρίσιμο βαθμό για τη σημερινή καταβύθιση της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Είναι εντυπωσιακό ότι, όσο η Ε.Ε. παλεύει για να συγκρατήσει το δημόσιο έλλειμμα στο 3,0%, αυτό έχει εκτιναχθεί εκτός ελέγχου (6,5% του ΑΕΠ το 2010), παρασύροντας και το δημόσιο χρέος (95,0% το 2010). Οι ηγέτες της Ε.Ε. αρνούνται να αντιληφθούν το αδιέξοδο της ακολουθούμενης πολιτικής. Ο τρόπος αντιμετώπισης της σημερινής κρίσης χρέους των περιφερειακών χωρών της Ενωσης αποδεικνύει του λόγου το αληθές.

* Σημείο τρίτο: Η αυτοκτονική Αριστερά

Ο Κ.Β. διατυπώνει ίσως τη μοναδική διαχρονικά αλήθεια σχετικά με τον τρόπο που συμπεριφέρεται η Αριστερά: «Οσάκις ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κρίση, η Αριστερά βυθίζεται σε βαθύτερο ιδεολογικο-πολιτικό αδιέξοδο και αποσύνθεση. Το κομματικό σύνδρομο διατρέχει όλους τους χώρους της Αριστεράς. Οσάκις η κοινωνία αφυπνίζεται, η Αριστερά πανικοβάλλεται πρώτη, όχι για την έκβαση της κοινωνικής δυναμικής, αλλά για τον κομματικό της έλεγχο. Αντί για στοιχείο λύσης, αποβαίνει η ίδια μέρος του προβλήματος». Δεν εξαρτάται ποτέ η Ιστορία από την Αριστερά, αλλά απλούστατα συμβαίνει το αντίθετο.

Αυτοπαγίδευση της Αριστεράς

Η Αριστερά αυτοπαγιδεύεται σε θεωρητικά σχήματα που η ίδια εκπονεί, ενώ η πραγματικότητα ακολουθεί διαφορετική πορεία. Η κριτική του Κ.Β. προς την Αριστερά είναι καταλυτική και συγχρόνως εποικοδομητική, διότι, δείχνοντας τα λάθη της, υποδεικνύει ταυτόχρονα και το πρώτο βήμα υπέρβασής τους.

Ετσι, το πρόβλημα της Αριστεράς δεν είναι το έλλειμμα προγράμματος, αλλά η δυσπιστία της απέναντι στην ευρηματικότητα και την ανεξέλεγκτη δυναμική των λαϊκών δυνάμεων. Στον παρόντα χρόνο, οι κοινωνικές δυνάμεις βρίσκονται σε αναβρασμό και αγανάκτηση, όμως, αυτοί που φαντάζονται ότι τις εκπροσωπούν αδυνατούν να τις πείσουν.

Απτό παράδειγμα η αδυναμία κατανόησης της νεανικής εξέγερσης και των μορφών που αυτή λαμβάνει στις μέρες μας προς την κατεύθυνση του κοινωνικού ριζοσπαστισμού.

Θεωρώ ότι η μελέτη του συγκεκριμένου βιβλίου μόνο θετικά έχει να προσφέρει στην κατανόηση των προβλημάτων και στην αποκατάσταση της πραγματικότητας των σύγχρονων κοινωνιών.

* Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Πειραιά

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Οικονομική κρίση

....