Έντυπη Έκδοση

Οι μαύροι κύκνοι είναι ακόμη εδώ

ΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΝ ΑΝΕΡΓΙΑ - ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ. ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΤΥΧΕΙ

«ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΣ δυναμισμός» είναι το θέμα του 42ου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας και εκφράζει ένα κάλεσμα για τον καθέναν, να βάλει στην άκρη τους φόβους του, να έχει σχέδιο για τους μελλοντικούς «μαύρους κύκνους» που μπορεί να εμφανιστούν, αλλά και να μην επιτρέψει στο φόβο να τον καταβάλει στην προσπάθειά του να προχωρήσει μπροστά και να πάρει νέα ρίσκα.

Ουκρανοί και Ολλανδοί πολιτικοί -ο κύριος δεξιά είναι της Shell- πανηγυρίζουν (τι;) Ουκρανοί και Ολλανδοί πολιτικοί -ο κύριος δεξιά είναι της Shell- πανηγυρίζουν (τι;) Είναι παράξενο, αλλά σε μια εποχή που δεν υπάρχει σπιθαμή γης αχαρτογράφητη οι ιθύνοντες της παγκόσμιας οικονομίας ενθουσιάζονται με την ιδέα του πρωτοπόρου εξερευνητή που ανοίγει δρόμους σε νέα Ελντοράντο.

Η ανεργία, η κλιματική αλλαγή, η ανάπτυξη, το δημόσιο χρέος και οι οικονομικές ανισότητες είναι εν πολλοίς τα μεγάλα ζητήματα που ζητούν κατευθυντήριες γραμμές. Το αν τις έδωσαν ή αν θα τις δώσουν στο μέλλον οι ηγέτες της παγκόσμιας οικονομίας, είναι απρόβλεπτο επίσης. Τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα αυτή τη στιγμή βρίσκονται στις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ιαπωνία, τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και εσχάτως τη Βρετανία. Δεν μπορεί κανείς να μιλά για ανοιχτά μέτωπα στον αναπτυσσόμενο κόσμο, καθώς αυτά αποτελούν χρόνια κατάσταση που όλοι τη θεωρούν δεδομένη.

Η παγκόσμια κρίση που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ για να απλωθεί σε όλον τον κόσμο τέθηκε υπό το φως των συνεπειών της στο δυτικό οικοδόμημα και κανείς δεν ασχολήθηκε σοβαρά με τις συνέπειες που είχε στην περιφέρεια.

Η άνοδος στις τιμές των τροφίμων και τα κερδοσκοπικά παιχνίδια στις αντίστοιχες αγορές βύθισαν ολόκληρους πληθυσμούς στην εξαθλίωση και τις συνέπειες αυτές τις βλέπει κάθε ευρωπαϊκή μητρόπολη που δεν περιλαμβάνει στις πολιτικές διάσωσης όποιον στριμώχνεται στα υπόγεια της κοινωνικής ιεραρχίας.

Στις ΗΠΑ

Στις ΗΠΑ ο πρόεδρος Ομπάμα, που ψηφίστηκε σε μια πρωτόγνωρη για τα αμερικανικά δεδομένα «αλλαγή», έχει στη δεύτερη θητεία του να αντιμετωπίσει Γολγοθά προσπαθώντας να στήσει κοινωνικό κράτος στην καρδιά ενός ανεξέλεγκτου καπιταλισμού. Εχοντας πιάσει το ταβάνι χρέους του ιλιγγιώδους 16,394 τρισ., το δίλημμα για αύξηση εσόδων ή μείωση δαπανών αποκαλύπτει σκληρές αλήθειες για μια κοινωνία αλλεργική στον κρατικό παρεμβατισμό.

Οι Ρεπουμπλικανοί απαντούν το δεύτερο, αλλά ακόμα και στη δεύτερη αυτή περίπτωση θεωρούν πως η αύξηση των εσόδων δεν περνάει μέσα από τη φορολογία αλλά από την επιχειρηματικότητα, που σε δεύτερο χρόνο θα δώσει λεφτά και δουλειές. Δεν είναι βεβαίως τόσο αυτό όσο το ότι φορολογία σημαίνει αναδιανομή και η αμερικανική μυθολογία απεχθάνεται τα άτομα που δεν βασίζονται στις δικές τους δυνάμεις.

Η Κίνα βγαίνει από μια χρονιά επιβράδυνσης, σημειώνοντας τους χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης της τελευταίας τριετίας. Βεβαίως, οι επίσημοι κρατικοί φορείς έχουν έτοιμη την απάντηση σε μια τέτοια εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι ελέγχουν την κατάσταση και αποτρέπουν την υπερθέρμανση της οικονομίας. Σύντομα, όμως, θα κληθούν να απαντήσουν στις απαιτήσεις μιας ολοένα και αυξανόμενης μεσαίας τάξης. Η βιομηχανική παραγωγή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της κινεζικής ανάπτυξης, η μετάβαση όμως στον καπιταλισμό δεν σημαίνει ότι οι προλεταριοποιημένες μάζες ασπάζονται το τέλος της ιστορίας.

Λίγο ανατολικότερα, η Ιαπωνία στέκει καταμεσής του Ειρηνικού πληγωμένο θηρίο από το τεράστιο χρέος και τον αποπληθωρισμό που μαστίζει την οικονομία της. Ο νέος πρωθυπουργός της, Σίντζο Αμπε, μπήκε ορμητικά στο προσκήνιο, ανακοινώνοντας ένα τεράστιο πρόγραμμα τόνωσης της οικονομίας, επιβάλλοντας τη θέλησή του στην κεντρική τράπεζα της χώρας και προκαλώντας ευθέως Γερμανία και Ρωσία.

Η Ευρωζώνη

Η Ευρωζώνη εξακουθεί να παραπαίει παρά τη θεολογικού χαρακτήρα αισιοδοξία πως φτάσαμε στο τέλος της κόλασης. Ο Αλεξ Βέμπερ, της UBS και πρώην διοικητής της Bundesbank, είδε παντού σημάδια ανάκαμψης και θεωρεί πως το μόνο πρόβλημα βρίσκεται στους περίπλοκους κανόνες στη ρύθμιση των τραπεζών. Η Ισπανία ξαναβγαίνει στις αγορές με σκοπό να βρει 120 δισ. και συνειδητοποιεί πως η ισπανική κοινωνία έχει χαθεί στο μηδέν. Οι ανακοινώσεις της κεντρικής τράπεζας για την ύφεση που επιμένει και της στατιστικής υπηρεσίας για τη θηριώδη ανεργία ξεπερνούν τις θριαμβολογίες του οικονομικού επιτελείου που κατάφερε να αντλήσει το 15% των αναγκών του έτους μόνο στις δημοπρασίες του Ιανουαρίου με κόστος ένας στους τρεις ανέργους της Ευρωζώνης να είναι Ισπανός.

Τα 65 δισ. των μέτρων λιτότητας κυοφόρησαν για 6 μήνες κοινωνικές συγκρούσεις ώστε να μπορούν οι τράπεζες να αντλήσουν περί τα 8 δισ. σε μια μεταμοντέρνα εκδοχή αναδιανομής του πλούτου προς τα πάνω. Επιβεβαιώθηκε έτσι ο ίδιος ο Μαριάνο Ραχόι, που πριν έλεγε ότι οι αυξήσεις των φόρων θα κατέστρεφαν την καταναλωτική δύναμη των Ισπανών, θα έπνιγαν την ανάπτυξη και θα τιμωρούσαν τους φτωχούς, σε αυτό που ο διεθνής Τύπος χαρακτήρισε «θεαματική στροφή 180 μοιρών».

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον δεν μπορεί να βγάλει τη χώρα του από το τέλμα Ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον δεν μπορεί να βγάλει τη χώρα του από το τέλμα Οι κίνδυνοι

Στους κινδύνους της διάσπασης του ευρώ, στη δημοσιονομική παράλυση των ΗΠΑ, στην απότομη προσγείωση της Κίνας και στην αστάθεια της Μέσης Ανατολής έρχεται τώρα να προστεθεί και η Βρετανία, σύμφωνα με τον Μάρτιν Σόρελ, διευθύνοντα σύμβουλο της WPP. Η Βρετανία βρίσκεται σε κρίση ταυτότητας. Ο Κάμερον, που με αποφασιστικότητα Σιδηράς Κυρίας αντιμετώπισε τις φοιτητικές ταραχές του 2010, μοιάζει ανήμπορος να βγάλει την οικονομία της χώρας του από το τέλμα, σπέρνοντας ανέμους. Η βιομηχανική παραγωγή, οι κατασκευές και οι εξαγωγές πέφτουν, αλλά κινδυνεύουν λιγότερο απ' όσο το τούνελ της Μάγχης που ενώνει τους Βρετανούς με τη γερμανική ενδοχώρα.

Το εντυπωσιακό και συνάμα απογοητευτικό είναι πως οι θεσμικοί φορείς της οικονομίας κάθε φορά αναθεωρούν τις προβλέψεις τους προς τα κάτω και τοποθετούν την ανάκαμψη σε μέλλοντα χρόνο. Από την άλλη, οι αγορές δείχνουν να έχουν ξεχάσει το 2007 και βιάζονται να ξαναμπούν στο παιχνίδι. Το μήνυμα είναι: αρκετά με όσα κάνατε, αφήστε μας να ξαναπιάσουμε το νήμα από εκεί που το αφήσαμε. Μόνο που το νήμα έχει κοπεί.

Η εξομολόγηση του επικεφαλής οικονομολόγου του ΔΝΤ, πως έγινε λάθος με το δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή και πως για κάθε 1% αύξησης φόρων δεν χάνεται 0,5% στο ΑΕΠ αλλά 0,9% έως και 1,7%, αποτελεί ύβρι πολύ μεγαλύτερη από την έκθεση 43 σελίδων που περιγράφει τα τι και πώς. Ετσι, είναι απορίας άξιον πώς συνεχίζονται οι πολιτικές λιτότητας που καταφανώς έχουν αποτύχει και δέχονται ολοένα μεγαλύτερη κριτική ένθεν κακείθεν του Ατλαντικού.

Μοιάζει σαν να έχει περάσει αιώνας από το προηγούμενο Φόρουμ όπου τα φώτα είχαν στραφεί στην κρίση της Ευρωζώνης και διαμέσου αυτής στην Ελλάδα. «Η Ελλάδα είναι πολύ κοντά σε μια συμφωνία για το χρέος με τους πιστωτές της» δήλωνε ο Ολι Ρεν, ενώ σύσσωμη η ομάδα των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης απέρριπτε την πρόταση της Κριστίν Λαγκάρντ για τα περίφημα ευρωομόλογα, θέτοντας, ως προτεραιότητα τις διαρθρωτικές αλλαγές, με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να υπερθεματίζει την πολιτική Μέρκελ για μια δημοσιονομική ένωση την οποία δεν είναι σίγουρο ότι οι ευρωπαϊκές κοινωνίες πλέον την επιθυμούν.

Παρόντες στο Φόρουμ Κίσινγκερ (δεξιά) και Σόρος Παρόντες στο Φόρουμ Κίσινγκερ (δεξιά) και Σόρος Οι διεθνείς παίκτες

Και ενώ οι κυβερνήσεις προσπαθούν να βρουν ρευστό σε αγορές όπου οι κάνουλες είναι καλά κρυμμένες σε off-shore παραδείσους και αόρατο λογιστικό χρήμα, οι διεθνείς οργανισμοί παράγουν τόνους θεωρίας που σίγουρα θα απασχολήσει για πολλά χρόνια τα ακαδημαϊκά ιδρύματα ανά τον κόσμο αλλά δύσκολα προσαρμόζεται στη λίμνη με τους «μαύρους κύκνους».

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι η αισιοδοξία των ανθρώπων της αγοράς δεν συμβαδίζει με τις εξελίξεις στην οικονομία. Στην κορυφή της ατζέντας του βάζει τις πολιτικές λύσεις για την αποφυγή αυτού που ονομάζει «στιγμή 1930» και θεωρεί πως σημαντικός στόχος είναι να ξαναμπεί η οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης, καθώς υπάρχει, όπως λέει, πάρα πολύ μεγάλη ανεργία παγκοσμίως. Το ΔΝΤ αναθεώρησε τις προβλέψεις του για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2013, από 3,6% σε 3,5%, καθιστώντας σαφές πως η επιβράδυνση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στην κατάσταση της Ευρωζώνης.

Αν και κανένας δεν προέβλεψε αυτό που θα γινόταν στις ΗΠΑ, οι ενδείξεις υπήρχαν από πριν. Αυτή η διατύπωση θα μπορούσε να παρεξηγηθεί από τον Νουριέλ Ρουμπινί, ο οποίος απέκτησε χαρακτηριστικά celebrity όταν ο κόσμος θυμήθηκε πως το 2005 είχε πει ότι οι τιμές των ακινήτων ήταν μια φούσκα που κάποια στιγμή θα βύθιζε την παγκόσμια οικονομία. Τα 20 χρόνια που μεσολάβησαν από τη Μαύρη Δευτέρα του 1987 μέχρι την κατάρρευση της Lehman Brothers μοιάζουν με αυτό που είπε ο Γάλλος στρατάρχης Φος για τη Συνθήκη των Βερσαλιών που έβαλε τέλος στον Α' Π.Π.: «Δεν είναι ειρήνη, είναι εικοσαετής ανακωχή». Το μοντέλο της πλήρους απελευθέρωσης των χρηματοοικονομικών αγορών, η λογική trickle-down στην αναδιανομή του πλούτου, μαζί με το πολιτικό πρόταγμα There Is Νο Alternative του νεοφιλελευθερισμού της δεκαετίας του '80, παρήγαγε πολύ περισσότερη φτώχεια στον κόσμο απ' όση μπορούσε να καταναλώσει.

Το μότο του Παγκόσμιου Φόρουμ «Συνδεδεμένοι για τη βελτίωση της κατάστασης του κόσμου» υπενθυμίζει πως οι μαύροι κύκνοι είναι εδώ. Στην πραγματικότητα δεν έφυγαν ποτέ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Οικονομικό Φόρουμ
Για το ίδιο θέμα
Βιομηχανική παραγωγή σε «βαθύ κόκκινο»

....