Έντυπη Έκδοση

Το τέλος του παιχνιδιού είναι η βιωσιμότητα του χρέους

BENEDICTA MARZINOTTO Οικονομολόγος, ερευνήτρια στο Βελγικό Ινστιτούτο Bruegel.

Υπάρχει μια πτυχή στην ευρωζώνη που κατανοήθηκε ελάχιστα εξ αρχής. Χώρες μιας νομισματικής ένωσης εκδίδουν χρέος σε «ξένο» γι' αυτές νόμισμα. Καθώς δεν το ελέγχουν, δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για να ελαφρύνουν το βάρος του χρέους μέσω της υποτίμησης και του πληθωρισμού. Οι εθνικές κυβερνήσεις μπορούν να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του χρέους μόνο μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και οικονομικής ανάπτυξης. Η δημοσιονομική περιστολή πρέπει να αποτελεί μόνο μια μεταβατική φάση.

Η Ελλάδα ακολούθησε απειθάρχητη δημοσιονομική πολιτική επί χρόνια, πριν και μετά την εισαγωγή του ευρώ. Στην αρχή οι αγορές δεν έδωσαν σημασία στην ελληνική (και όχι μόνο) δημοσιονομική κακή διαγωγή. Οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων συνέκλιναν εκπληκτικά από το 1999 έως το ξέσπασμα της κρίσης. Οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων αυξήθηκαν δραματικά το 2010 επειδή οι αγορές συνειδητοποίησαν ξαφνικά τη δική τους κακή εκτίμηση και όχι λόγω κάποιας απότομης επιδείνωσης των θεμελιωδών μεγέθων της χώρας.

Η μόλυνση διαχύθηκε για τον ίδιο ακριβώς λόγο: Οι αγορές συνειδητοποίησαν ότι οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος δεν μπορούν να το αντιμετωπίσουν εκτος εάν εφαρμόσουν ή επιθυμούν να εφαρμόσουν διαρθρωτικές και αναπτυξιακές μεταρρυθμίσεις. Η Ιταλία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Επιπλέον η μόλυνση ήταν τόσο διάσπαρτη λόγω της ευκολίας κίνησης των κεφαλαίων από χώρα σε χώρα. Στο μέσον της κρίσης, όταν η αποτροπή κινδύνου αυξάνει, υπάρχει πράγματι μια «πτήση κεφαλαίων» προς ασφαλέστερες χώρες...

Μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων δεν είναι η λύση στο πρόβλημα. Ενα δεύτερο, «μαλακό» ευρώ, για τη Ν. Ευρώπη, δεν εξαλείφει το γεγονός ότι μια χώρα εξακολουθεί να εκδίδει χρέος σε «ξένο» νόμισμα. Αυτό που συμβαίνει τώρα στην ευρωζώνη θα συμβεί σε μια διαφορετική νομισματική ένωση.

Τι κάνει τότε την ευρωζώνη βιώσιμη; Η τελική λύση δεν χρειάζεται να είναι η πολιτική ένωση, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Η βιωσιμότητα του χρέους μπορεί να είναι αρκετή. Εάν όλα τα χρέη τεθούν σε βιώσιμο βηματισμό, τότε δεν θα υπάρχει κανένα τρομερό πρόβλημα με την έκδοση χρεών σε ξένο νόμισμα.

Ο δρόμος προς τα εκεί είναι βασικά εθνικός και περιλαμβάνει δομικές μεταρρυθμίσεις (π.χ. στο συνταξιοδοτικό) και οικονομική ανάπτυξη, όταν αυτή μπορεί να παραχθεί μέσω μιας πιο αποτελεσματικής και έξυπνης χρήσης των ταμείων συνοχής της Ε.Ε.

Η μετάβαση σ' αυτό το τέλος παιχνιδιού απαιτεί ισχυρή συνεργασία και φρέσκους πόρους. Είναι ευπρόσδεκτη εξέλιξη ότι οι νέοι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας τιμωρούν την παράκαμψη από τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς στόχους και τη μείωση του χρέους. Επρεπε να έχουν υπολογιστεί από την αρχή. Η δημοσιονομική συνεργασία με τη μορφή της εκ των των προτέρων επιτήρησης των επιπέδων χρέους είναι απαραίτητη. Ομως δεν είναι ακόμη επαρκής. Κατά τη μετάβαση στη βιωσιμότητα του χρέους, οι χρηματοοικονομικές αγορές θα εξακολουθήσουν να στοιχηματίζουν κατά χωρών με υψηλό χρέος, θέτοντας τις προσπάθειές τους σε κίνδυνο.

Εάν οι αγορές βλέπουν πράγματι προς το μέλλον, θα στοιχηματίσουν επίσης ενάντια σε χώρες με υψηλές μελλοντικές υποχρεώσεις, κάτι που αρχίζουν πιθανότατα να κάνουν μόλις τώρα. Θέτοντας ελέγχους στην κινητικότητα των κεφαλαίων δεν θα καταφέρουμε να σταματήσουμε τις πτήσεις ασφάλειας, κάτι που θα επηρεάσει σοβαρά την οικονομική ανάπτυξη και θα θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του χρέους, περισσότερο κι από την αύξηση των αποδόσεων.

Αντιθέτως, για να υποστηρίξουμε χώρες που υφίστανται επίθεση, χρειάζεται να τεθούν στο τραπέζι πραγματικοί πόροι. Η ΕΚΤ μπορεί να κάνει καλύτερα τη δουλειά μόνο εάν οι εθνικές κυβερνήσεις συμφωνήσουν να την υποστηρίξουν και αναλάβουν την υποχρέωση να αφιερώσουν ένα περιορισμένο ποσό εθνικών πόρων σε περίπτωση ανάγκης (π.χ. χρεοκοπίας, ας πούμε 1% των εισοδημάτων τους). Αυτό πρέπει να συνεχιστεί έως ότου όλες οι χώρες επιτύχουν βιώσιμα επίπεδα χρέους. Περαιτέρω πολιτικές ενσωμάτωσης και κοινών δομών αποτελούν τα πλέον πρόσφορα μέσα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Φάκελος
Για το ίδιο θέμα
Εχει ζωή η ευρωζώνη;