Έντυπη Έκδοση

Ενέργεια: η μάχη των γιγάντων και ο... νάνος της Αν. Μεσογείου

Ενώ η Αθήνα αρκείται στην «προφορική» δέσμευση του Ισραήλ ότι κατά τη διαμόρφωση του ενεργειακού χάρτη στην περιοχή θα έχει αναβαθμισμένο ρόλο, όπως και η Λευκωσία, το ίδιο σχεδιάζει ήδη τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου των κοιτασμάτων «Λεβιάθαν» και «Ταμάρ», υπό το άγρυπνο όμως βλέμμα κολοσσών εταιρειών τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ρωσίας

Ο Αντώνης Σαμαράς ακούει προσεκτικά τις... υποσχέσεις που του δίνει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Ισραήλ (φωτ. ΑΠΕ) Ο Αντώνης Σαμαράς ακούει προσεκτικά τις... υποσχέσεις που του δίνει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Ισραήλ (φωτ. ΑΠΕ) Με όλα τα ζητήματα της λεγόμενης «υψηλής» και «χαμηλής» πολιτικής να παραμένουν ανοικτά, ολοκληρώθηκε «μετά βαΐων και κλάδων» η επίσκεψη του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στο Ισραήλ.

Την ώρα που ασκούνται ασφυκτικά πιέσεις, κυρίως στη Λευκωσία, προκειμένου να προκύψει άμεσα λύση στο Κυπριακό, και ενώ αναμένεται -μετά τις 20 Οκτωβρίου σε κάθε περίπτωση- το Ισραήλ να ανακοινώσει την οδό μέσω της οποίας σκοπεύει να «στείλει» στην Ευρώπη το φυσικό του αέριο, ενισχύεται το ρωσικό επιχειρηματικό ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών στη μη οριοθετημένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη του Λιβάνου και η ισραηλινή κυβέρνηση εξακολουθεί να αναζητεί εταίρους και την αφορμή για να στραφεί κατά του Ιράν.

Συνεπώς, το «παιχνίδι» βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Αθήνα αρκείται στην «προφορική» δέσμευση του Ισραήλ ότι κατά τη διαμόρφωση του ενεργειακού χάρτη στην περιοχή θα ληφθούν υπόψη οι ελληνικές επιδιώξεις για αναβάθμιση του γεωστρατηγικού ρόλου της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ισραηλινό σχέδιο

Το Ισραήλ έχοντας πάντοτε προτεραιότητα την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και στόχο το φυσικό αέριο να τροφοδοτήσει την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, επεξεργάζεται τους εξής τρόπους για να αξιοποιήσει το φυσικό αέριο των κοιτασμάτων «Λεβιάθαν» και «Ταμάρ»:

1 με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού που θα καταλήγει στην Τουρκία και στη συνέχεια στην Ευρώπη,

2 με την κατασκευή σταθμού αποθήκευσης φυσικού αερίου σε υγροποιημένη μορφή (LNG) στην Κύπρο,

3 με την κατασκευή πλωτών μονάδων LNG στη δική του ΑΟΖ ή στης Κύπρου,

4 με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού που θα καταλήγει στο ίδιο το Ισραήλ και από εκεί θα μεταφέρεται στο λιμάνι της Ακαμπα, στην Ιορδανία,

5 με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού που θα καταλήγει στην Κύπρο και στη συνέχεια θα συνδέεται με την Κρήτη και ύστερα με την ηπειρωτική Ελλάδα.

Τον τελευταίο λόγο όμως θα έχει σε κάθε περίπτωση ο ιδιωτικός τομέας και δη οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο χώρο της ενέργειας στη ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου.

Η λύση που θα δοθεί θα πρέπει να είναι κατ' αρχήν από οικονομική άποψη βιώσιμη και τούτο διότι στην παρούσα χρονική συγκυρία οι εταιρείες κινούνται -σχεδόν αποκλειστικά- με βάση τις συνθήκες της αγοράς.

Τα οφέλη για την Κύπρο και το πλεόνεκτημα που θα αποκτήσει έναντι της Τουρκίας -ειδικά τώρα που επίκειται η επανέναρξη του διαλόγου για το Κυπριακό και απαιτείται η ταχεία επίλυσή του- είναι αδιαμφισβήτητα σημαντικά.

Εμπλοκή ΗΠΑ - Ρωσίας

Ομως η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών είναι δεδομένη, ειδικά όταν την προθυμία τους να αναλάβουν την εξερεύνηση του βυθού του Λιβάνου -μαζί με ακόμη 42, μεταξύ των οποίων οι αμερικανικές ExxonMobil και Chevron- έχουν επιδείξει οι ρωσικές εταιρείες Gazprom, Rosneft, Lukoil και Novatek.

Οσο για το Ιράν, δεν θεωρείται διόλου συμπτωματική η επιλογή του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, να επισημάνει, παρουσία του Ελληνα ομολόγου του, με την ολοκλήρωση μάλιστα της πρώτης συνεδρίασης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Ισραήλ, ότι πρέπει να αυξηθεί η πίεση εις βάρος της Τεχεράνης.

«Δούναι και λαβείν» είναι η αρχή των διεθνών σχέσεων και στην προκειμένη περίπτωση η αποδυναμωμένη Αθήνα διεκδικεί μερίδιο τη στιγμή που αναμετρώνται οι γίγαντες.

Ελλάδα - Κύπρος - Ισραήλ: omne bonum trium?*

* Ολα τα καλά πράγματα είναι τρία;

Η επίσκεψη της ελληνικής αντιπροσωπείας στο Ισραήλ επανεκκινεί τις διμερείς σχέσεις, στο επίκεντρο των οποίων βρίσκεται η ενέργεια. Η ελληνική ατζέντα, στην παρούσα φάση, απλώνεται από τη διαμετακόμιση έως και την αποθήκευση και παραγωγή υδρογονανθράκων.

 Πιο συγκεκριμένα, με δεδομένη τη συμβολή μας στη μεταφορά αζέρικου αερίου στην Ευρώπη μέσω του διαδριατικού αγωγού, επιζητούμε την εμπλοκή μας στη διαμετακόμιση αερίου από πηγές της Ανατολικής Μεσογείου στη Γηραιά Ηπειρο. Είτε μέσω υποθαλάσσιου αγωγού είτε με σταθμούς αεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου στη βόρεια Ελλάδα και κατόπιν αποστολής του στη ΝΑ Ευρώπη μέσω του εν εξελίξει αγωγού IGB (Interconnector Greece-Bulgaria). Ακόμη μία προοπτική είναι η ανάπτυξη και κατόπιν διασύνδεση του ελληνικού δικτύου με την Ιταλία για την τροφοδοσία αυτής αλλά κατ' επέκτασιν και της Κεντρικής Ευρώπης. Εντός αυτού του πλαισίου, η δημιουργία αποθηκευτικών χώρων, οι οποίοι δύνανται να φιλοξενούν πλεονάζουσες ποσότητες, που θα μπορούν να διατίθενται ειδικότερα σε περιόδους κρίσης στις αγορές, είναι, επίσης, μία παράμετρος της οποίας τη σημασία αξίζει να διερευνήσουμε. Σε αυτή την εξίσωση, μη λησμονούμε και τις εγχώριες παραγωγικές δυνατότητες, που είτε μπορούν να συμπληρώσουν ποσότητες αερίου προερχόμενου από την Ανατολική Μεσόγειο είτε κατά μόνας να τροφοδοτήσουμε την Ευρώπη.

Μάλιστα, λόγω των δυσκολιών -πιθανόν και συνεπαγόμενων καθυστερήσεων- που παρουσιάζει το εγχείρημα της Ανατολικής Μεσογείου, η αξιοποίηση των όποιων ίδιων πόρων αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθότι αν αποδειχθεί ότι διαθέτουμε ικανά κοιτάσματα αυτή θα είναι η ασφαλέστερη -και χωρίς εξαρτήσεις- επιλογή. Επιταχύνοντας τις διαδικασίες αναφορικά με τα δικά μας αποθέματα, θα γνωρίζουμε εγκαίρως αν η εμπλοκή μας στην Ανατολική Μεσόγειο ως διαμετακομιστή είναι συμπληρωματική επιλογή ή η μοναδική προκειμένου να αναδειχθούμε σε ρυθμιστή των περιφερειακών ενεργειακών εξελίξεων.

Πάντως, η τόσο μεγάλη επιμονή στο ενεργειακό τρίγωνο Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, από τη στιγμή που δεν ξεκαθαρίζεται κατά πόσο αυτό είναι ανοιχτό σε προσθήκες, είναι μάλλον αχρείαστη. Και αυτό γιατί η εν λόγω συμμαχία θα έχει καλύτερες προϋποθέσεις ευόδωσης των στόχων της αν γρήγορα μετεξελιχθεί σε πολυγωνική με τη συμμετοχή περισσότερων κρατών της περιοχής, με κλειδί σε αυτή την εξίσωση την Αίγυπτο. Από την άλλη, βέβαια, προέχει να προχωρήσουν οι πιο ώριμες (ως προς το χρόνο παραγωγής) και πλέον πρόθυμες (ως προς τη συνεργασία) χώρες, δημιουργώντας τις συνθήκες για να ακολουθήσουν και άλλες, μακριά από λογικές αποκλεισμών.

Ηρευστότητα της κατάστασης είναι ορατή και από τις προτάσεις που κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Τελευταία, του αρμόδιου περί την ενέργεια Ισραηλινού υπουργού για τη διάθεση αερίου μέσω Ελλάδας. Η οποία, ωστόσο, ακολούθησε προηγούμενες δηλώσεις αξιωματούχων για τα οφέλη επιλογής της τουρκικής διόδου. Ο κίνδυνος, συνεπώς, είναι να βάλουμε όλα τα αβγά μας στο καλάθι του Ισραήλ ή/και της Κύπρου και κατόπιν οι κυοφορούμενες εξελίξεις να τους αναγκάσουν να μας «αδειάσουν», επιλέγοντας την τουρκική οδό είτε λόγω οικονομιών κλίμακας (αν και αυτό αποτελεί εν πολλοίς μύθο), είτε ως αντάλλαγμα για την επίτευξη συμφωνιών που θα δώσουν λύση σε χρονίζοντα προβλήματα, είτε γιατί θα υποκύψουν στο θέλγητρο της «διψασμένης» τουρκικής αγοράς που ως καταναλωτής θα πολλαπλασιάσει τα κέρδη τους. Η δε αλλαγή καθεστώτος στη γείτονα, παρ' ότι προσώρας δεν φαντάζει πιθανή, θα άλλαζε ριζικά τα δεδομένα, αποκαθιστώντας πλήρως τις σχέσεις Τελ Αβίβ-Αγκυρας. Η χώρα μας, λοιπόν, οφείλει αφ' ενός να προωθήσει τους δεσμούς της με το σύνολο των κρατών της περιοχής -αυτό εξυπηρετεί και την ανάγκη διατήρησης ισορροπιών μεταξύ Ισραήλ και Αράβων, ώστε τα περιθώρια κινήσεών μας να είναι μεγαλύτερα- αφ' ετέρου να αναπτύξει εναλλακτικές που θα τη διασφαλίσουν ανεξάρτητα από τις επιλογές αυτών που σήμερα φαντάζουν ως αυτονόητοι εταίροι.

ΗΕυρώπη, της οποίας οι εισαγωγές πετρελαίου και αερίου θα ανέρχονται το 2030 στα 85% και 82% της κατανάλωσης αντιστοίχως, πρέπει να αποδείξει πώς εννοεί την ασφάλεια τροφοδοσίας της και τη διαφοροποίηση προμηθευτών και διαμεσολαβητών (η Ανατολική Μεσόγειος προσφέρει και τα δύο), με Ελλάδα και Κύπρο στο κέντρο των διεργασιών. Επακόλουθα, οι Ευρωπαίοι εταίροι μας πρέπει να δώσουν το χρίσμα στην Αθήνα για να προχωρήσει στις αντίστοιχες διαβουλεύσεις -με την υποστήριξή τους- και εκ μέρους τους.

Με την ευρωπαϊκή προεδρία να βρίσκεται προ των πυλών, είναι η κατάλληλη στιγμή να αναλάβουμε σχετικές πρωτοβουλίες. Εν συνεχεία, τα περιφερειακά κράτη θα κληθούν να επιλέξουν μεταξύ των συνεχιζόμενων αντιπαραθέσεων, με αβέβαια αποτελέσματα προς ζημία των λαών τους, και της αναζήτησης κοινού τόπου με δέλεαρ ένα κοινό ενεργειακό μέλλον που θα «δέσει» τα συμφέροντα τους, επ' ωφελεία της σταθερότητας και της ευημερίας, ώστε να τερματιστούν τα τωρινά τους αδιέξοδα. Ας ελπίσουμε ότι οι ηγεσίες τους θα επιλέξουν το προφανές!

Η τριπλή συμμαχία απέναντι στην τουρκική αδιαλλαξία

Ο Κύπριος υπουργός Αμυνας, Φώτης Φωτίου, μιλάει για την αμυντική συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, και πώς τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργούν ένα νέο πλέγμα στις σχέσεις των χωρών

Τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο εκ των πραγμάτων δημιουργούν νέο πλέγμα συνεργασιών και αναδιατάσσουν τις σχέσεις κρατών. Η συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ δίνει την εντύπωση μιας συμμαχίας, η οποία για πρώτη φορά δεν στηρίζεται σε διατύπωση προθέσεων αλλά σε αξιοποίηση κοινών συμφερόντων. Το Ισραήλ μέσα από αυτή τη συνεργασία ανοίγει πόρτα προς την Ε.Ε., δραπετεύοντας από την αραβική απομόνωση και παρακάμπτοντας την Τουρκία, με την οποία διέρχεται τα τελευταία χρόνια φάση διπλωματικού ακήρυχτου πολέμου.

Μια σημαντική παράμετρος αυτής της τριμερούς συνεργασίας είναι η ενεργειακή ασφάλεια, η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου στις ΑΟΖ Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ. Ο υπουργός Αμυνας της Κύπρου, Φώτης Φωτίου, μιλώντας στην «Κ.Ε.» σημειώνει πως «η ενεργειακή ασφάλεια είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι των σχεδιασμών εντοπισμού, εξόρυξης και διοχέτευσης των ενεργειακών πόρων στις αγορές και επομένως αυτή η τριμερής συνεργασία στοχεύει στην επίτευξη σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή».

Ο κ. Φωτίου συμπληρώνει ότι η δημιουργία συνθηκών ενεργειακής ασφάλειας σχετίζεται και «με την ενάσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Τόσο η εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου μας στις ΑΟΖ όσο και άλλα θέματα που σχετίζονται με τη θαλάσσια ασφάλεια και την έρευνα-διάσωση, αποτελούν τέτοιες συνιστώσες, οι οποίες διασφαλίζονται μέσα από το διεθνές δίκαιο και τις συμβάσεις. Με τη συνεργασία μας στους τομείς αυτούς προσπαθούμε να αποτρέψουμε τις όποιες ενέργειες είναι αντίθετες με τη νομιμότητα και επαπειλούν την ειρήνη στην περιοχή μας».

Η παράμετρος Τουρκία

Αγκάθι στην ομαλή εξέλιξη των ερευνών και στην αξιοποίηση του υποθαλάσσιου πλούτου αποτελούν οι αξιώσεις της Τουρκίας, τόσο έναντι της Ελλάδας όσο και έναντι της Κύπρου, δημιουργώντας πραγματικούς κινδύνους αποσταθεροποίησης.

Ο κ. Φωτίου σημειώνει πως οι απειλές της Τουρκίας «δυναμιτίζουν τις όποιες προσπάθειες επίτευξης ειρήνης και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή, που τον τελευταίο καιρό χαρακτηρίζεται από κρίσιμες ανακατατάξεις και βία». Μέχρι στιγμής δεν έχουν υπάρξει δείγματα υποχώρησης έναντι αυτών των απειλών και όπως λέει ο Κύπριος υπουργός Αμυνας στην «Κ.Ε.», υπάρχει αποφασιστικότητα, η οποία πρέπει να θεωρείται από όλους δεδομένη, για υπεράσπιση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς «η βούληση να εκμεταλλευτεί κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον υποθαλάσσιο πλούτο της στην ΑΟΖ είναι αδιαπραγμάτευτη. Στο πλαίσιο αυτό, προσπαθούμε να υλοποιήσουμε μια ομπρέλα ενεργειακής και θαλάσσιας ασφάλειας, ακριβώς για να θωρακίσουμε την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή μας μέσω αποτροπής. Σε καμία περίπτωση, δεν θα εμπλακούμε στο παιχνίδι της Τουρκίας αλλά και της κλιμακούμενης προκλητικότητάς της».

Κοινές ασκήσεις

Η τριμερής συνεργασία δεν περιορίζεται μόνο στην υπογραφή συμφωνιών και στις δημόσιες δηλώσεις, αλλά υλοποιείται μέσα από κοινές δράσεις, με συμβολικό μεν χαρακτήρα, αλλά με ουσιαστικό περιεχόμενο. Ηδη προετοιμάζεται η πρώτη κοινή αεροναυτική άσκηση στην ευρύτερη περιοχή των ΑΟΖ των τριών κρατών. Ο κ. Φωτίου αναφέρει πως «στο παρόν στάδιο, επιτελικές ομάδες επεξεργάζονται τις διάφορες λεπτομέρειες και παραμέτρους της άσκησης αυτής, προκειμένου πολύ σύντομα να είναι έτοιμο το τελικό σενάριο που θα υλοποιηθεί». Ξεκαθαρίζει ωστόσο πως «οι κοινές ασκήσεις αναμένεται να υλοποιηθούν και μεταξύ Κύπρου - Ελλάδας αλλά και Κύπρου - Ισραήλ ξεχωριστά και δεν αποτελούν απειλή για κανένα, αλλά γίνονται στο πλαίσιο της κοινής συνεργασίας, που πρωτίστως στοχεύει στην εδραίωση της ειρήνης στην ευαίσθητη περιοχή μας».

Μπορεί η φούσκα του «Δόγματος Ενιαίου Αμυντικού Χώρου» Κύπρου - Ελλάδας να ξεφούσκωσε μαζί με το φιάσκο των S-300, αλλά αυτό δεν αποτελεί πρόσκομμα για αμυντική συνεργασία σε μια νέα βάση. Ο υπουργός Αμυνας της Κύπρου αναφέρει πως η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου «είναι στενότατη και εξαιρετική». Οι δύο κυβερνήσεις «αναγνωρίζοντας τη σημαντικότητα των ισχυρών διαχρονικών δεσμών, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά δεδομένα στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, αλλά και τις επικείμενες εξελίξεις στο Κυπριακό, προβαίνουν σε επανασχεδιασμό και εκσυγχρονισμό της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας». Η συνεργασία αυτή καθίσταται και πάλι ορατή με κοινές ασκήσεις, που προγραμματίζονται, και με την παρουσία του ελληνικού Ναυτικού και της Αεροπορίας στον ευρύτερο χώρο της Κύπρου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Συναντήσεις/Συμφωνίες/Συνομιλίες/Διαπραγματεύσεις
Κοιτάσματα/Εξορύξεις
Καύσιμα/Ενέργεια
Φυσικό αέριο
Ισραήλ
Κύπρος