Έντυπη Έκδοση
Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 28 Ιουνίου 2009
Υπόνοιες μεροληψίας
ΤΕΛΟΣ ΙΟΥΝΙΟΥ λήγει η θητεία των προέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου, πολλών αντιπροέδρων και, τέλος, ίσως πιο σημαντικό, του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
Το Σύνταγμα αναθέτει στην κυβέρνηση, και μόνο σ' αυτήν, την εξουσία της επιλογής των ανώτατων αυτών δικαστικών λειτουργών. Το υπουργικό συμβούλιο, με εισήγηση του υπουργού Δικαιοσύνης, αποφασίζει. Δεν υποχρεώνεται σε καμία αιτιολογία. Δεν υπόκειται σε κανέναν έλεγχο.
Η ΕΞΟΥΣΙΑ της κυβέρνησης στην κάλυψη των θέσεων των ανώτατων δικαστών και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου είναι απόλυτη. Και ασκείται, κατά παράδοση, απολυταρχικά. Οι αποφάσεις του υπουργικού συμβουλίου είναι πάντοτε ομόφωνες και σύμφωνες με την εισήγηση, διότι είναι προειλημμένες. Τυπική και η δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης έπειτα από κάθε επιλογή. Μεταξύ των ικανών, επιλέξαμε τον ικανότατο.
ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ επιλογής είναι, στην ουσία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, κομματικά. Το φαινόμενο είναι διαχρονικό και διακομματικό - ή καλύτερα δικομματικό. Αν τα κομματικά ταυτίζονταν με κάποια ιδεολογικά -συντηρητικά ή προοδευτικά- κριτήρια, όπως συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες, το πρόβλημα θα ήταν κατανοητό και επιλύσιμο. Το κριτήριο θα ήταν η πολιτική τοποθέτηση, θεωρητική βεβαίως, του επιλεγομένου. Εκφράζεται αναπόφευκτα στις αποφάσεις του, ιδίως στα συνταγματικά ζητήματα, στην αντιμετώπιση των κατηγορουμένων, των εργαζομένων, των συνδικαλιστών, στην επίλυση των συγκρούσεων δημοσίου και ιδιωτικού συμφέροντος.
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ, όμως, γνωστές αυτές οι θέσεις των δικαστών. Ούτε δημοσιοποιούνται. Ούτε λαμβάνονται υπόψη. Τα πραγματικά κριτήρια είναι αμιγώς κομματικά ή προσωπικά. Διαπιστώνονται, προκαταβολικά, στο παρασκήνιο. Και επιβεβαιώνονται με τις τελικές επιλογές του υπουργικού συμβουλίου.
ΤΑ ΣΚΑΝΔΑΛΑ, που συγκλόνισαν τον τόπο, ήταν και είναι ποινικές υποθέσεις με πολιτικές διασυνδέσεις. Δωροδοκία, ξέπλυμα χρήματος, απιστία ή απάτη εις βάρος του Δημοσίου, πολιτικό χρήμα, Βατοπέδιο, Παυλίδης (Ι και ΙΙ), η πολλά απειλούσα ή υποσχόμενη υπόθεση Siemens. Η
κομματική και κοινοβουλευτική αντιπαράθεση γύρω από αυτά οδήγησαν τελικά σε έντονη δυσπιστία των πολιτών προς το ίδιο το πολιτικό σύστημα αλλά και τη Δικαιοσύνη.
ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ επιλογές των ανώτατων δικαστών και ιδίως του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου έγιναν εκ των υστέρων, και εξαιτίας των σκανδάλων και της δικαστικής αντιμετώπισής τους, αντικείμενο οξύτατης κοινοβουλευτικής κριτικής. Η κυβέρνηση υπεραμυνόταν της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, η αντιπολίτευση την αμφισβητούσε. Η Δικαιοσύνη έγινε πολιτικός στόχος. Κακό για την πολιτική. Κακό και για τη Δικαιοσύνη.
ΤΟ ΤΕΧΝΑΣΜΑ του κλεισίματος της Βουλής, μετά τις πρωτοφανείς αποχωρήσεις της πλειοψηφίας, και η σύγκληση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας στις θερινές διακοπές για να συζητήσει ματαίως και ακαίρως την τροποποίηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών προς κατευνασμό της κοινής γνώμης, μαρτυρούν κοινοβουλευτική ανευθυνότητα και υποκρισία.
Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ, αν ήθελε πραγματικά να λύσει ή τουλάχιστον να αντιμετωπίσει το πρόβλημα που προκάλεσε τόση αναταραχή στον δημόσιο βίο, θα έκανε κάτι πολύ απλό. Θα έφερνε στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής το ζήτημα της κάλυψης των θέσεων των προεδρείων των ανώτατων δικαστηρίων και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου που κενώνονται τώρα.
ΜΕ ΑΦΕΤΗΡΙΑ την επετηρίδα, θα ακούγονταν οι υποψήφιοι και θα γινόταν δημόσια συζήτηση στην Επιτροπή. Για τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που είναι μονοπρόσωπο όργανο με τεράστια εξουσία, η συζήτηση θα ήταν ακόμη πιο κρίσιμη. Μετά, το υπουργικό συμβούλιο θα αποφάσιζε μόνο, όπως ορίζει το Σύνταγμα. Αλλά, η διαφάνεια και ο εκδημοκρατισμός της διαδικασίας θα περιόριζαν την κυβερνητική απολυταρχία, άρα και τις υπόνοιες μεροληψίας της Δικαιοσύνης υπέρ της κυβέρνησης, που προκάλεσαν τη δυσπιστία της κοινής γνώμης και προς την πολιτική και προς τη Δικαιοσύνη.
