Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2009
Μια μαχητική παρουσία στην επιστήμη και στην Αριστερά
Η ελληνική κοινότητα της ιστορικής επιστήμης και ο πολιτικός χώρος της ευρύτερης Αριστεράς έχουν μία μεγάλη απώλεια. Η καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Ρένα Σταυρίδη-Πατρικίου, ύστερα από μακρά ασθένεια, έχασε, σε ηλικία 65 ετών, τη μάχη για τη ζωή.
Η κηδεία της θα γίνει μεθαύριο, στη 1 το μεσημέρι, στο Δεύτερο Νεκροταφείο. Με πολλές διακρίσεις, εντός και εκτός ελληνικών συνόρων, ήταν μία πρώτης τάξεως επιστήμων με κύριο ερευνητικό της αντικείμενο τον δημοτικισμό, το γλωσσικό ζήτημα και την ελληνική παιδεία.
Σε ηλικία 32 ετών είχε εμφανιστεί με την πρώτη εργασία της «Δημοτικισμός και κοινωνικό πρόβλημα» («Ερμής», 1976), στη σειρά «Νεοελληνική Βιβλιοθήκη», που διηύθηνε ο Αλκης Αγγέλου. Από τότε είχε ξεχωρίσει για τη σαφήνεια του επιστημονικού της λόγου, το διαυγές ύφος στη διατύπωση των σκέψεών της, την εγρήγορσή της στην έρευνα των ιστορικών πηγών.
Τα ιστορικά συμπεράσματά της ήταν πάντα μία πρόκληση και μία πρόσκληση στον ανοιχτό διάλογο. Παράλληλα, έδειξε, μέσα από το πολιτικό πεδίο της Αριστεράς και των ιδεών της, ότι ήταν μία μαχόμενη γυναίκα με πρωτοπόρες προτάσεις και παρεμβάσεις, χωρίς τις αγκυλώσεις του ιδεολογικού και πολιτικού δογματισμού. Ηταν παντρεμένη με τον ποιητή Τίτο Πατρίκιο.
Γεννήθηκε το 1944. Σπούδασε Νομικά στα Πανεπιστήμια της Αθήνας και του Στρασβούργου (1962-1967) και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του Παρισιού (Paris Ι, 1968-1970) και στο Νεοελληνικό Ινστιτούτο της Σορβόνης (Paris IV, 1970-1973). Το 1975 επέστρεψε στην Ελλάδα και συνεργάστηκε με το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης. Από το 1978 εντάχθηκε στο διδακτικό και επιστημονικό προσωπικό του Παντείου Πανεπιστημίου, όπου πέρασε απ' όλες τις βαθμίδες, μέχρι να φτάσει στον βαθμό της καθηγήτριας.
Στο πλαίσιο του προγράμματος Socrates δίδαξε θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας στα πανεπιστήμια της Κατάνια και του Παλέρμο (1998). Επίσης, δίδαξε θέματα Βαλκανικής και Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ως επισκέπτρια στην Ecole des Etudes en Sciences Sociales στο Παρίσι (2003). Για τα ίδια θέματα είχε δώσει ομιλίες στα Πανεπιστήμια της Τεργέστης, της Νάπολι και της Κοπεγχάγης. Από το 2000 έως το 2004 χρημάτισε πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.
Μαζί με τον Φίλιππο Ηλιού, υπήρξε πρωτεργάτης και ιδρυτικό μέλος των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, των οποίων, για πολλά χρόνια διετέλεσε και ταμίας. Το Δ.Σ. των ΑΣΚΙ, οι συνεργάτες και οι φίλοι της, σε ανακοίνωσή τους σημειώνουν: «Συνέδραμε με όλες τις δυνάμεις της το εγχείρημά μας, ακόμα και στις δυσκολότερες στιγμές της ζωής της». Βασικά έργα της: «Ο Γ. Σκληρός στην Αίγυπτο. Σοσιαλισμός, Δημοτικισμός και Μεταρρύθμιση» («Θεμέλιο», 1988), «Rhigas and Coray. Reres et Symboles de Lumieres Neohelleniques» («Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας - Expolangues», 1999), «Γλώσσα, Εκπαίδευση και Πολιτική» («Ολκός», 1999), «Οι φόβοι ενός αιώνα» («Μεταίχμιο», 2008).
