Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2009
ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ
Το πνευματικό παιχνίδι του Μάνου πέτυχε
Ακριβώς την ίδια ημέρα: 23 Νοεμβρίου. Στον ίδιο χώρο: στο «Παλλάς». Με το ίδιο πρόγραμμα: Βιβάλντι, Μπαχ, Μότσαρτ και Μπραμς. Με την ίδια σολίστ: τη σπουδαία πιανίστρια Ντόρα Μπακοπούλου. Δηλαδή;
Καλλιτεχνικός διευθυντής της Ορχήστρας των Χρωμάτων από το '94, ο Γιώργος Κουρουπός έχει πολλά να θυμηθεί με αφορμή τα 20ά γενέθλια της ορχήστρας
Την ερχόμενη Τρίτη συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από την ημέρα που ο Μάνος Χατζιδάκις, με μια συναυλία στο «Παλλάς», δημοσιοποιούσε την ίδρυση της Ορχήστρας των Χρωμάτων. Είκοσι χρόνια μετά η ορχήστρα του αναπαράγει στα γενέθλιά της τις συνθήκες εκείνης της βραδιάς του '89. Μόνη διαφορά ότι την μπαγκέτα δεν θα κρατά ο Μάνος Χατζιδάκις, αλλά ο μόνιμος αρχιμουσικός της, Μίλτος Λογιάδης.
Καλλιτεχνικός διευθυντής της Ορχήστρας, ο Γιώργος Κουρουπός, που μας ταξιδεύει στο '89...
Θυμάστε εκείνη τη βραδιά;
«Πολύ καλά. Θυμάμαι τις κορυφώσεις της συναυλίας στο κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα του Μότσαρτ, με σολίστ την Μπακοπούλου. Κι ύστερα θυμάμαι το πλήθος που έσπευσε να συγχαρεί τον Μάνο και τον δικό του, παιδικό ενθουσιασμό. Είχε έναν πολύ αυθόρμητο τρόπο να γελάει. Σαν μεγάλο παιδί, ενθουσιασμένο που το πνευματικό του παιχνίδι πέτυχε».
Νοέμβριο του '89 ο Μάνος Χατζιδάκις σύστηνε στο ελληνικό κοινό την, καινούργια τότε, Ορχήστρα των Χρωμάτων, με την ουσιαστική συμβολή της πιανίστριας Ντόρας Μπακοπούλου
Είχε αγωνία;
«Πάντα είχε τρακ, ιδιαίτερα όταν έκανε πράγματα που δεν ήταν το κατ' εξοχήν πεδίο του, όπως π.χ. η διεύθυνση της ορχήστρας».
Νωρίτερα σας είχε μιλήσει για το όραμά του;
«Εκείνη την εποχή, παρ' ότι είχε αρχίσει ήδη να αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας, βλεπόμασταν αρκετά συχνά, τρώγαμε και συζητάγαμε για πολλά. Ηταν μια αστείρευτη πηγή σχεδίων και προτάσεων. Πολλές ήταν τόσο ωραία φτιαγμένες που δεν τις πραγματοποιούσε: φοβόταν να ρισκάρει την υλοποίησή τους...».
Ηταν κάπως πιο ομαλή η οικονομική επιβίωση της Ορχήστρας στον πρώτο της κύκλο (1989-1993) επί Χατζιδάκι;
«Αστειεύεστε; Μια εποχή, περιμένοντας χορηγίες που δεν έφτασαν ποτέ, είχε φτάσει στο σημείο να υποθηκεύσει το σπίτι του. Είναι γνωστό ότι δεν ήταν ο άνθρωπος που θα έμπαινε στη διαδικασία της "ζητιανιάς". Μάλλον το αντίθετο. Θυμάμαι ένα βράδυ έφτασε στον "Μαγεμένο Αυλό" ντυμένος στην τρίχα. "Για πού ρε Μάνο;", τον ρωτάμε. "Εχω ραντεβού για χορηγία με τον τάδε επιχειρηματία", μας λέει. Κάθισε, όμως, στην παρέα και τελικά μας λέει, "βαριέμαι, δεν θέλω να πάω". Και δεν πήγε!».
Το όραμά του ήταν «η δημιουργία ενός επίλεκτου συμφωνικού συνόλου, το οποίο να παρουσιάζει πρωτότυπα προγράμματα, με συνδυασμούς έργων που συνήθως δεν καλύπτονται από συμβατικές συμφωνικές ορχήστρες»...
«Σαφώς ήταν αυτό, αλλά και η λειτουργία της ορχήστρας με καλλιτεχνικούς όρους, πράγμα που τότε δεν ήταν αυτονόητο καθώς οι περισσότερες ορχήστρες βρίσκονταν σε ύφεση. Ο ίδιος αναζητούσε όμως τη συνειδητή συμμετοχή μουσικών, χωρίς υπαλληλική νοοτροπία. Ηθελε καλλιτέχνες, δηλαδή, που να πονάνε ό,τι κάνουν».
Το ίδιο όραμα σεβαστήκατε κι εσείς στον δεύτερο κύκλο της Ορχήστρας, όταν την επαναδραστηριοποιήσατε στα τέλη του '94.
«Οταν επί υπουργίας Θάνου Μικρούτσικου επανιδρύθηκε η Ορχήστρα ως επιχορηγούμενος φορέας ιδιωτικού δικαίου, αποτυπώσαμε για πρώτη φορά γραπτώς όσα είχε διατυπώσει ο Μάνος στους αρχικούς στόχους. Στην πορεία προσαρμόσαμε τα προγράμματα στις νέες συνθήκες (μια τέτοια ήταν η παρουσία του Μεγάρου Μουσικής ή το γεγονός ότι όλες οι ορχήστρες άρχισαν να βελτιώνονται αισθητά) και εξειδικεύσαμε τους στόχους του. Το ρεπερτόριό μας βρέθηκε μεταξύ του παλιού (με έμφαση σε όσα κλασικά δεν παίζονταν πολύ για διάφορους λόγους) και της σύγχρονης δημιουργίας - μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο Μάνος υπήρξε ανέκαθεν υπέρμαχος των νεοτερικών προσπάθειών των συνθετών κι ότι ήταν ο πρώτος που έπαιξε το '60 έργο του Ξενάκη στο Ηρώδειο. Σε συνεργασία με το Μέγαρο δώσαμε έμφαση στην όπερα και, το σημαντικότερο, κάναμε τον Διεθνή Διαγωνισμό "Δημήτρης Μητρόπουλος" -μια ιδέα που φάνηκε να μας εξασφαλίζει την διεθνή προβολή. Ενα χαρακτηριστικό της δεκαετίας του '90 ήταν η ώσμωση των τεχνών. Προσαρμοστήκαμε και σ' αυτό και υιοθετήσαμε τελικά τους διαφορετικούς κύκλους δραστηριοτήτων της Ορχήστρας, οι οποίοι μας βοηθούν να έχουμε πιο ξεκάθαρους άξονες».
Πόσους μόνιμους μουσικούς έχει σήμερα η Ορχήστρα και πόσοι είναι εκεί απ' την αρχή;
«Η σύνθεση έχει εκ των πραγμάτων αλλάξει αρκετά. Σήμερα, από τους 40 τακτικούς μουσικούς, οι παλιοί είναι περίπου οι μισοί. Συνεργαζόμαστε βέβαια και με πολλούς άλλους».
Η εργογραφία σας ως προς την ελληνική σύνθεση;
«Εχουμε εκτελέσει συνολικά 200 ελληνικά έργα, πολλά σε παγκόσμια πρώτη. Η ελληνική μουσική νομίζω ότι βρήκε σ' εμάς έναν υψηλό εκφραστή. Και οφείλω να πω ότι μου είναι δύσκολο, για ένα πρόγραμμα τέτοιας ευρύτητας και δυσκολίας, να δω άλλον μαέστρο από τον Μίλτο Λογιάδη».
Περάσατε και μεγάλες οικονομικές φουρτούνες. Υπήρξαν υπουργοί Πολιτισμού που βοήθησαν περισσότερο;
«Ο Θάνος Μικρούτσικος, αναμφισβήτητα. Επί της υπουργίας του κατορθώσαμε ακόμα και να αγοράσουμε κρουστά. Ηταν μάλιστα έτοιμος να μας βρει στέγη. Μετά ήταν ο, λάτρης του πολιτισμού, Σταύρος Μπένος. Κι ο Θόδωρος Πάγκαλος υπήρξε πολύ συνεπής».
Τώρα ήρθατε σε επαφή με τον Παύλο Γερουλάνο;
«Σέβομαι το γεγονός ότι έρχεται αντιμέτωπος όχι με ένα, αλλά με τριάμισι υπουργεία. Και ξέρω ότι ενώ εμείς βρισκόμαστε σε μεγάλη άνθηση, άλλοι ούτε άνθηση έχουν κι έχουν 4πλάσια προβλήματα. Εχουμε πάντως ζητήσει ραντεβού μαζί του».
Η σύνδεση του πολιτισμού με τον τουρισμό πώς σας φαίνεται;
«Μια χαρά γιατί ως άνθρωπος του πολιτισμού αισθάνομαι... τουρίστας στον τόπο μου! Αλλά για να σοβαρευτούμε. Ενας Ελληνας δεν μπορεί παρά να αισθάνεται τυχερός που ζει σε έναν τόπο που διαθέτει τέτοια αρχαία μνημεία. Απ' την άλλη δεν πρέπει να υστερεί ο σύγχρονος πολιτισμός, που η μόνη του σχέση με τον τουρισμό περιοριζόταν εδώ και χρόνια στο "σουβλάκι-συρτάκι". Περιμένει συνεπώς κανείς τον αυτονόητο σχεδιασμό που θα στηρίξει τους σύγχρονους Ελληνες δημιουργούς ώστε να εκφράσουν το ταλέντο τους».
Info: 23/11, 8.30 μ.μ. Εισιτήρια προπωλούνται στα ταμεία του «Παλλάς» (Βουκουρεστίου 5, τηλ. 210-3213100) έναντι 50, 30, 20 και 10 (φοιτητικό) ευρώ.
