Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 2 Ιουλίου 2009
Κλεψύδρα, αρχαίων και οπλαρχηγών, για σώσιμο
Ηρθε η ώρα να συντηρηθεί και το πλακόστρωτο της αυλής της Κλεψύδρας, του τόπου όπου βρέθηκε δολοφονημένος ο Οδυσσέας Ανδρούτσος (1824) μετά τη σύλληψη και φυλάκισή του στην Ακρόπολη από το πρώην πρωτοπαλίκαρό του, Ιωάννη Γκούρα.
Θα κλείσουν οι ρωγμές και θα συντηρηθούν οι λίθοι της Κλεψύδρας, αλλά δεν θα καταχωθούν οι πλάκες του δαπέδου, για προστασία, όπως πρότεινε η μελετητική ομάδα
Η ιστορία αυτού του μνημείου, βεβαίως, δεν είναι ούτε τόσο πρόσφατη ούτε τόσο στενόχωρη. Ανάγεται σε πολύ παλαιότερους χρόνους, όταν η Κλεψύδρα ήταν η πηγή Εμπεδώ, από την οποία ξεδιψούσαν οι κάτοικοι του λόφου της Ακρόπολης της Υστερης Νεολιθικής Περιόδου (3500-3000 π.Χ.). Τότε ανοίχτηκαν 22 πηγάδια στη θέση της Κλεψύδρας και κατοικήθηκαν τα σπήλαια στα βόρεια της Ακρόπολης, της πιο σκιερής και μυστηριακής πλευράς της.
Η πηγή διαμορφώθηκε σε κρήνη από τον Κίμωνα (αρχές του 5ου αι. π.Χ.) και ονομάστηκε Κλεψύδρα, γιατί τα νερά της πότε ξεχείλιζαν και πότε χάνονταν μέσα στον βράχο. Τον 10ο αι. μ.Χ. έγινε ειδική διαμόρφωση της κρήνης, όταν έπεσαν βράχια και την έφραξαν, για να μπορούν οι Αθηναίοι να βγάζουν νερό. Στα χριστιανικά χρόνια η Κλεψύδρα καθαγιάστηκε. Πάνω στα χορταριασμένα ερείπιά της χτίστηκε το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, αλλά και πάλι, με τα χρόνια, θάφτηκε και ξεχάστηκε. Ωσότου την ανακάλυψε το 1822 ο Κυριάκος Πιττάκης και την έκανε γνωστή στους Ελληνες οπλαρχηγούς. Οταν το 1826 ήταν πολιορκημένοι στην Ακρόπολη, ξεδίψαγαν αντλώντας 1.600 οκάδες νερό ημερησίως μέσω μιας εσωτερικής διόδου.
Γιατί η κρήνη επικοινωνεί με τα Προπύλαια. Μια υπόγεια σκάλα με 69 σκαλοπάτια, πίσω από το μνημείο του Αγρίππα, καταλήγει στο εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων και σε ένα φρέαρ με μαρμάρινο στόμιο βάθους 10 μέτρων, όπου αναβλύζει νερό της αρχαίας πηγής.
Η βόρεια πλευρά της Ακρόπολης (ορατή από την Πλάκα) όπου βρίσκεται η Κλεψύδρα, για πολλά χρόνια δεν ήταν προσβάσιμη στο κοινό. Σήμερα όμως, μετά τα έργα της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, διαμορφώθηκε ο Περίπατος που έζωνε την Ακρόπολη στην αρχαιότητα. Υπάρχει ένας άνετος διάδρομος επίσκεψης (από την οδό Θεωρίας ή από το θέατρο Διονύσου) σε όλα εκείνα τα άγνωστα εν πολλοίς μνημεία και δημοφιλή στην αρχαιότητα ιερά που στεγάζονταν σε σπήλαια, όπως και στην Κλεψύδρα, που παρουσιάζει πολλά προβλήματα.
Σύμφωνα με τη μελέτη προστασίας και αποκατάστασης της Κλεψύδρας, που εγκρίθηκε προχθές από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, τα προβλήματα αυτά δεν είναι αμελητέα: «Ρωγμές, σπασίματα λίθων στον ανατολικό τοίχο, απώλεια υλικού της πλακόστρωσης της αυλής, αποσάθρωση και διάβρωση». Η πρόταση της μελετητικής ομάδας υπό την αρχαιολόγο Σοφία Μοσχονησιώτη ήταν να αποξηλωθεί και να αναταχθεί τμήμα του τοίχου που δέχεται μηχανικές πιέσεις από πάνω προς τα κάτω, με κίνδυνο να αποκολληθούν κάποιοι λίθοι και να πέσουν, να συμπληρωθεί ένα τμήμα του τοίχου που δεν σώζεται, να συντηρηθούν οι ασβεστολιθικές πλάκες του δαπέδου, που παρουσιάζουν παραμορφώσεις και θραύσεις και στη συνέχεια να καταχωθούν. Για όλα αυτά, απαιτούνται 550.000 ευρώ και ένταξη του έργου στο ΕΣΠΑ.
Το ΚΑΣ δέχθηκε την εφαρμογή της μελέτης, αλλά διαφώνησε με την κατάχωση του δαπέδου για δύο λόγους. Ο πρώτος, γιατί υπάρχει κίνδυνος ο ασβεστόλιθος με τα χρόνια να γίνει λάσπη και ο δεύτερος γιατί κανείς δεν θα χρηματοδοτούσε ένα μνημείο προκειμένου αυτό να συντηρηθεί και να θαφτεί, ακόμη και για λόγους προστασίας.
