Έντυπη Έκδοση

Ορκισμένος αμφισβητίας

νευματικός προβοκάτορας». «Μάστορας της λιβελογραφίας». «Πιωμένος λιμοκοντόρος»... Από τους πιο σπινθηροβόλους αλλά και τους πλέον αμφιλεγόμενους διανοούμενους της εποχής μας, ο Κρίστοφερ Χίτσενς πήγαινε γυρεύοντας για τέτοιους χαρακτηρισμούς. Το τελευταίο διάστημα, όμως, έχει άλλα στον νου... Πολιτικός σχολιαστής με την αύρα ποπ-σταρ, τροτσκιστής στα νιάτα του, «νεοσυντηρητικός» αργότερα και πάντα αμφισβητίας, ο 62χρονος βρετανός δημοσιογράφος και συγγραφέας που επέλεξε να πολιτογραφηθεί Αμερικανός δίνει τώρα μια άνιση μάχη για τη ζωή του, συμφιλιωμένος με το επερχόμενο τέλος, χωρίς ν' αναζητάει παρηγοριά σε κανέναν θεό.

Τα κακά νέα -επιθετικός καρκίνος στον οισοφάφο και τους λεμφαδένες- τον βρήκαν το περασμένο καλοκαίρι, σχεδόν ταυτόχρονα με την έκδοση των απομνημονευμάτων του, ενός ογκώδους βιβλίου αφιερωμένου στον «πιο προσεκτικό, κομψό και πνευματώδη» εγγλέζο ποιητή της γενιάς του, τον Τζέιμς Φέντον, πλημμυρισμένο από απόψεις που ακόμη και στα δικά του μάτια «δεν έχουν όλες δικαιωθεί» και με τίτλο που παραπέμπει στο πολύκροτο μυθιστόρημα «Catch 22» του Τζόζεφ Κέλερ, όπου διακωμωδείται το παράλογο του πολέμου αλλά και της ίδιας της ζωής. Ο λόγος για το «Hitch 22», που κυκλοφορεί αύριο κι εδώ (μετ. Μ. Μακρόπουλος, εκδ. Μεταίχμιο), για να προστεθεί πλάι στο «Ο Θεός δεν είναι μεγάλος» (Scripta), στα «Γράμματα σε έναν νέο αντιρρησία» και στη «Δίκη του Χένρι Κίσινγκερ» (Εστία).

Οποιος περιμένει να διαβάσει μια απολογία του συγγραφέα για την ένθερμη υποστήριξή του στον πόλεμο κατά του Ιράκ θ' απογοητευθεί. Το ίδιο κι εκείνος που θα ήθελε μια ακόμη αναφορά του υπέρ της επιστροφής στην Ελλάδα των Μαρμάρων του Παρθενώνα. Η ιδιαίτερη πάντως σχέση του με τη χώρα μας δηλώνεται ευθύς εξ αρχής, στο κεφάλαιο που αφιερώνει στη μητέρα του, Ιβόν, που επέμενε όσο κανείς για να του εξασφαλίσει μια γερή όσο και πανάκριβη ιδιωτική εκπαίδευση, ως τη «μόνη δοκιμασμένη μορφή κοινωνικής κινητικότητας που υπήρχε στη μεταπολεμική Βρετανία». Ηταν μια γυναίκα που έπληττε πλάι στον αξιωματούχο του Βρετανικού Ναυτικού που είχε διαλέξει γι' άντρα της και η οποία έμελλε να βρεθεί νεκρή σε ξενοδοχείο της Αθήνας το 1973, έχοντας προηγουμένως κάνει με τον ιερέα εραστή της μια συμφωνία αυτοκτονίας.

«Η σπαρακτική κι εκκωφαντική αυτή στιγμή στη ζωή μου δεν ήταν η πρώτη όπου το προσωπικό και το πολιτικό διασταυρώνονταν, αλλά αναμφίβολα ήταν η πιο έντονη» διαβάζουμε. «Θυμάμαι να βλέπω τους φοιτητές να φωνάζουν συνθήματα υπέρ της δημοκρατίας πίσω από την γκρεμισμένη πύλη του εξεγερμένου Πολυτεχνείου, μετά την απροκάλυπτη σφαγή... Θυμάμαι να συναντώ φίλους με τραύματα από σφαίρα, που δεν τολμούσαν να πάνε στο νοσοκομείο... Στο παλιό μου σημειωματάριο υπάρχουν ακόμη οι μαρτυρίες θυμάτων βασανισμού, με τους αριθμούς τηλεφώνου τους γραμμένους ανάποδα, καθώς είχα προσπαθήσει να τους προστατεύσω μ' αυτόν τον αδέξιο τρόπο έτσι και οι σημειώσεις μου κατάσχονταν»...

Λυτρωμένος στα 13 του από την επαρχιώτικη ζωή ως οικότροφος ιδρυμάτων που θα του εξασφάλιζαν είσοδο στο Κέμπριτζ και την Οξφόρδη, ο μικρόσωμος, γαλανομάτης με τα «θηλυπρεπή ματόκλαδα» Κρίστοφερ, που ριγεί από ευτυχία όχι στα γήπεδα αλλά μέσα στις βιβλιοθήκες, θα χρειαστεί ν' ακονίσει τη γλώσσα του για να υπερασπίζεται τον εαυτό του από κάθε λογής νταήδες. Το ότι στα πανεπιστημιακά του χρόνια υπήρξε αντικείμενο «ομοφυλοφιλικής προσοχής και αρπακτικής ζήλιας», του χάρισε «κατανόηση για τις γυναίκες». Οπως όμως δεν κατονομάζει τους δύο περιστασιακούς του εραστές που έμελλε να εξελιχθούν σε υπουργούς της Θάτσερ, άλλο τόσο φειδωλός είναι σε ό,τι αφορά τον ιδιωτικό του βίο.

Ο Χίτσενς δίνει βάρος στην πνευματική και πολιτική του διαμόρφωση κυρίως, επιφυλάσσοντας στους αναγνώστες του έναν ατέλειωτο κατάλογο από επιφανείς μέντορες και διάσημους φίλους. Στο «Hitch 22» υπάρχουν εκτενή κεφάλαια αφιερωμένα στον Μάρτιν Εϊμις, τον Εντουάρντ Σαΐντ και τον Σαλμάν Ρουσντί (που ο Χίτσενς γνώρισε όταν εκδόθηκε εναντίον του η φατφά, αποκτώντας έτσι ιδίαν αντίληψη «για τον φασισμό με το ισλαμικό προσωπείο»), άφθονα βέλη όχι μόνο για τον Κίσινγκερ, τον Κλίντον ή τη μητέρα Τερέζα αλλά και για τους Νόαμ Τσόμσκι και Γκορ Βιντάλ, που κράτησαν εντελώς διαφορετική στάση από τη δική του μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ιστορίες και στιγμιότυπα με πρωταγωνιστές από τον Ιαν Μακ Γιούαν και τη Σούζαν Σόνταγκ ως τον Μαντέλα και τον Μιλόσεβιτς, καθώς και σπαρταριστές περιγραφές από δημοσιογραφικές αποστολές στην Κούβα του Κάστρο, στη σπαραγμένη από τον εμφύλιο Ιρλανδία ή στην πετρελαιοπαραγωγική Ασία και σ' άλλες «διεκδικούμενες» περιοχές της υφηλίου.

Εβραίος εν αγνοία του, ορκισμένος αντίπαλος της «αχρειότητας της θεοκρατίας» και της ανοησίας, αιώνιος θαυμαστής του Οντεν και του Οργουελ, φύσει συγκρουσιακός και ομολογημένα ανασφαλής, ο Κρίστοφερ Χίτσενς ευελπιστεί να πεθάνει «εν πλήρει συνειδήσει, είτε μαχόμενος, είτε απαγγέλλοντας, είτε και σαχλαμαρίζοντας». Ισορροπώντας ωστόσο πάνω σε τεντωμένο σκοινί, μεταξύ αριστεράς και δεξιάς, Ευρώπης και Αμερικής, πολιτικής, δημοσιογραφίας και λογοτεχνίας, μπορεί να παρηγορηθεί με το ότι έζησε ως τώρα πολλές, πάρα πολλές, ζωές...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Για το ίδιο θέμα
Πέθανε ο δημοσιογράφος Κρίστοφερ Χίτσενς