Έντυπη Έκδοση

Ενα παιδί οργώνει το λιμάνι

Κάποιο αλάνι απ' το λιμάνι όταν βραδιάζει τους δρόμους πιάνει - Βασίλης Τσιτσάνης

Μια συναρπαστική... γεωγραφία αλλά και ανθρωπογεωγραφία του Πειραιά τα χρόνια του '50 και του '60. Μια περιδιάβαση σε δρόμους, σοκάκια, γειτονιές, συνοικίες, ακτές. Παράλληλα μια «χαρτογράφηση» του ποικιλόμορφου ανθρώπινου δυναμικού του μ' έμφαση στη φτωχολογιά, στον προσφυγόκοσμο, στα παιδιά της πιάτσας και της μαγκιάς, στο φανερό και υπόγειο κόσμο του λιμανιού.

Το παλιό Τελωνείο του Πειραιά και δίπλα η Ακτή Μιαούλη. Κάτω, ο Διονύσης Χαριτόπουλος και το εξώφυλλο του μυθιστορήματός του Το παλιό Τελωνείο του Πειραιά και δίπλα η Ακτή Μιαούλη. Κάτω, ο Διονύσης Χαριτόπουλος και το εξώφυλλο του μυθιστορήματός του Με έκδηλες βιωματικές αναφορές το καινούργιο μυθιστόρημα του Διονύση Χαριτόπουλου «Εκ Πειραιώς» (εκδόσεις Τόπος). Δεν είναι μόνο μια ενδελεχής «ακτινογραφία» για τον Πειραιά και το ανθρωπομάνι του εκείνη την εποχή. Αποτελεί μια κατάθεση μνήμης για τα δύσκολα παιδικά χρόνια, τη βιοπάλη, τις αξίες, τις μπαγαποντιές και τις προκαταλήψεις. Μια ιστορία-φόρος τιμής για τους ανώνυμους λαϊκούς ανθρώπους. Μια οφειλή στις ρίζες του, στο μικρόκοσμο όπου μεγάλωσε και ανδρώθηκε. Μια εκμυστήρευση θαυμασμού και αγάπης για τις γυναίκες, τον Ολυμπιακό, τα βιβλία, το σινεμά.

Ξεδιπλώνει την ιστορία του με γραφή χυμώδη και λαγαρή, απλή και αδρή, διανθισμένη συχνά με πλούσιο λεξιλόγιο της αργκό, με ευαισθησία, χιούμορ και κυρίως με τσαγανό (φέρνει στο νου τον κινηματογραφικό νεορεαλισμό των Ντε Σίκα, Φελίνι, Παζολίνι, αλλά και την «κομέντια ιταλιάνα» των Μονιτσέλι, Ρίζι).

Ξεκινάει με πρωταγωνιστή ένα οκτάχρονο παιδί να σουλατσάρει μια νοεμβριάτικη μέρα του '55 χαζεύοντας στρατιωτικά «Τζέιμς» που κουβαλάνε τις σορούς Ελλήνων φαντάρων που σκοτώθηκαν στην Κορέα. Κατοικεί στα Μανιάτικα, μια φτωχογειτονιά όπου «η μανιάτικη τιμή και υπόληψη απαιτεί αμείλικτη σοβαρότητα». Ανθρωποι «σκυθρωποί και τσιτωμένοι... έχουν το θανατικό στο αίμα τους», λιμενεργάτες οι περισσότεροι στον Πειραιά.

Το παιδί εκείνης της ημέρας (ενίοτε μεταμορφώνεται σ' έφηβο) περιγράφει παιδικούς πετροπόλεμους, σπασίματα κεφαλιών, αυταρχικές συμπεριφορές δασκάλων με χαστούκια και ραβδισμούς στην «ανθρώπινη χωματερή» όπου ζει. Το πώς σκαρφάλωνε με τη μαρίδα στην τότε μάντρα του Ολυμπιακού - πριν να γίνει το γήπεδο «Καραϊσκάκη». Περιγράφει καφενεία στην οδό Παλαμηδίου στην Αγία Σοφία, όπου σύχναζε «το ανφάν γκατέ του ρεμπέτικου» (Παπαϊωάννου, Κερομύτης, Σκαρπέλης, Καπλάνης). Το θεόρατο σινεμά «Καλιφόρνια», όπου ονειρευόταν και ταξίδευε με τους κινηματογραφικούς χολιγουντιανούς ήρωες.

Αναφέρεται στις σκληρές δουλειές που έκανε μαθητής τα καλοκαίρια για το χαρτζιλίκι του. Στο πρώτο του ηδονικό «στρίμωγμα» μιας νεαρής εργάτριας δίπλα στο εργοστάσιο του Παπαστράτου. Στα Λεμονάδικα με χαμάληδες αχθοφόρους να κουβαλάνε αποσκευές ταξιδιωτών («κόσμος και ντουνιάς, πονηροί και αλαφροχέρηδες... φασαριόζικο νταραβέρι»).

Γράφει για το πώς ξέφυγε από την αδεκαρία θητεύοντας επιδέξια στο ποδοσφαιράκι και κερδίζοντας στοιχήματα. Την... προαγωγή που πήρε μαθαίνοντας ζάρια και χαρτιά. Για τα Ταμπούρια με τα ωραία κορίτσια, την Κοκκινιά με τους δύο... καθεδρικούς ναούς των μπουζουκιών, τον «Περιβόλα» και τον «Κεφάλα».

Εργάτες που ματσακονίζουν καράβια, πλοιοκτήτες, κάθε λογής πλοία που πηγαινοέρχονται εκεί, τουρίστες, μετανάστες. Η Δραπετσώνα, «η μεγαλύτερη παραγκούπολη της χώρας» αλλά και «βασίλειο των τεκέδων». Σαλοί, παπατζήδες, μικροκομπιναδόροι του λιμανιού.

Καταγράφει τη μυθική Τρούμπα κοντά στην Ακτή Μιαούλη. Κόσμος πολύχρωμος, γεμάτος πειρασμούς, σαγηνευτικά κορίτσια κάθε διαλογής, υπόκοσμος και ναυτόκοσμος μαζί, καφέ αμάν, καμπαρέ, ξενοδοχεία. «Η Τρούμπα δεν είναι για φόβο αλλά ούτε για μαγκιές», σημειώνει. Εκεί γυμνασιόπαιδο θα συχνάζει στην αγκαλιά και συντροφιά δυο γυναικών, εκεί θα ερωτευτεί τα βιβλία ανακαλύπτοντας το εξωσχολικό διάβασμα (από «Γκαούρ-Ταρζάν» και «Μικρό Ηρωα» έως τη «Γέφυρα των στεναγμών»), ψάχνοντας στη συνέχεια για χάρτινα όνειρα σε παλαιοβιβλιοπωλεία.

Μιλάει για τον αυθεντικό μάγκα, που «είναι σοβαρός, δεν βιάζεται, είναι έξυπνος, δωρικός, καλοντυμένος, με λόγο συμβόλαιο και λίγο υπεράνω».

Μια γοητευτική τοπογραφία του Πειραιά σε Αμφιάλη, Κερατσίνι, Ταμπούρια, Πέραμα, Κορυδαλλό, Καστέλλα, Πασαλιμάνι, Πειραϊκή, Αγιο Βασίλη, Χατζηκυριάκειο, Αγιο Νείλο, στις Ακτές Βασιλειάδη, Κονδύλη, Ποσειδώνος, Μιαούλη, Ξαβερίου κ.α. «Ολα μπορείς να τα δεις και να τα κάνεις στον Πειραιά, όλα εκτός από ένα, να κάνεις τον ζόρικο», τονίζει ο Χαριτόπουλος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
ΦΩΣ ΙΛΑΡΟ