Έντυπη Έκδοση

Η ξενιτιά της μνήμης

Αθήνα, Μάιος του 2011. Η Βερόνικα Κ., η ηρωίδα του νέου μυθιστορήματος της Ελενας Χουζούρη, «ετών πενηνταοχτώ, μεσαίου αναστήματος, με πρόσωπο που αμύνεται σθεναρά στο χρόνο, προχωρεί, με βήμα βιαστικό προχωρεί».

Τρέχει να προλάβει εν μέσω αντιμνημονιακών διαδηλώσεων το ραντεβού της με νεαρή δημοσιογράφο και το μυαλό της, με ακόμα πιο ταχείς ρυθμούς, πηγαινοέρχεται στο παρελθόν. Η βασική πρωταγωνίστρια του «Δυο φορές αθώα» (εκδ. Κέδρος), παρά τους αρχικούς δισταγμούς της, έχει δεχτεί να δώσει συνέντευξη γύρω από την εμπειρία της ξενιτιάς και του επαναπατρισμού της, αλλά και πάλι κάτι κλοτσάει μέσα της. Πώς θα μπορούσε να εκμυστηρευθεί σε μια άγνωστη κοπέλα τόσους καημούς, τόσες προδοσίες, όταν ούτε η ίδια δεν μπορεί καλά καλά να τις αντιμετωπίσει κατάματα;

Αν στο «Σκοτεινό Βαρδάρη» και στην «Πατρίδα από βαμβάκι» η Χουζούρη βασίστηκε σε ιστορίες που αφορούσαν μέλη της ευρύτερης οικογένειάς της, αυτή τη φορά άντλησε υλικό από συνομιλίες με ανθρώπους που είχαν ανάλογα βιώματα με της Βερόνικας. Και εδώ, ωστόσο, το ενδιαφέρον της παραμένει επικεντρωμένο σε ανάλογα θεματικά μοτίβα -«στην αίσθηση του ξεριζωμού, την απώλεια της πατρίδας, την προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους, την αναζήτηση ταυτότητας».

Οπως παραδέχεται, «δεν μπορώ να γράψω για τόσο σοβαρά ζητήματα χωρίς έρευνα. Η φαντασία μας βαραίνει από τα ιδεολογήματά μας και ο κίνδυνος να γράψουμε τις δικές μας αλήθειες, ενώ αναζητάμε τις αλήθειες άλλων, είναι μεγάλος αν την εμπιστευθούμε άκριτα. Η Βερόνικα συγκεντρώνει χαρακτηριστικά πολλών συνομιλητών μου, στον εσωτερικό κόσμο των οποίων δυσκολεύτηκα να μπω. Ηταν σαν να προέρχονταν από άλλο πλανήτη. Αλλιώς ήταν μαθημένοι. Κάποιοι, άλλωστε, δεν άντεξαν, αυτοκτόνησαν...».

Οπως η Βερόνικα του Κισλόφσκι, έτσι και της Χουζούρη έχει δυο ζωές πίσω της. Μία στο Ουζμπεκιστάν, υπό τον απόηχο του ελληνικού Εμφυλίου, τον τόπο όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε υπό τη σκέπη ενός σκληρού και αυστηρού δικηγόρου-αντάρτη, που υπήρξε γι' αυτήν και πατέρας και μάνα μαζί, κι άλλη μία μετά το 1989, αφ' ότου προσγειώθηκε απότομα σε μια εξιδανικευμένη πατρίδα, η οποία αποδείχθηκε άγνωστη, αν όχι εχθρική. Σπέρνοντας την αφήγηση με μουσικές, κινηματογραφικές και λογοτεχνικές αναφορές που συνόδευαν τη μεσόκοπη πια γυναίκα στην εφηβεία της, η Χουζούρη αποκαλύπτει σταδιακά το μυστήριο που κάλυπτε τη μητρική απουσία από τον ορίζοντά της, ανασύρει το μοναδικό όσο και άδοξο νεανικό της έρωτα και, παράλληλα, σκιαγραφεί με αδρές γραμμές τη θλιβερή, μονότονη καθημερινότητά της όσο γηροκομεί το δεσποτικό πατέρα της και υπομένει από την πάλαι ποτέ λατρεμένη Ελλάδα μια αλυσίδα δυσάρεστων εκπλήξεων.

Δέσμια επιθυμιών και ανικανοποίητων πόθων που δεν ήταν δικοί της, η Βερόνικα δικαιούται επιτέλους να χειραφετηθεί. Μέχρι όμως να της προσφέρει η Χουζούρη αυτήν την ευκαιρία, θα μπολιάσει το μυθιστόρημά της και με τους προβληματισμούς τής νεαρής δημοσιογράφου, που με την έρευνά της πυροδοτεί στη Βερόνικα την επιθυμία για μια νέα αρχή. Η εφημερίδα, στην οποία εργάζεται η τελευταία, βρίσκεται στα πρόθυρα του λουκέτου και η ίδια, στα 27 της, όσο κι αν δυσφορεί με την ιδέα, όσο κι αν την απωθεί η ανάμνηση της μούχλας και της υγρασίας που την τύλιγε στην Αγγλία όσο σπούδαζε, ετοιμάζεται να ξενιτευτεί ξανά. Οπως η Ελλάδα του Εμφυλίου, έτσι και η Ελλάδα των Μνημονίων σπρώχνει μακριά τα παιδιά της, έχοντας όμως γίνει στο μεσοδιάστημα τόπος υποδοχής -και πίκρας- για στρατιές μεταναστών...

Τι σημαίνει σήμερα πατρίδα; «Δεν ξέρω» ομολογεί η Ελενα Χουζούρη. «Γι' αυτό και θέτω διαρκώς στο βιβλίο αυτό το ερώτημα. Νεότερη αισθανόμουν πολίτης του κόσμου, αλλά όσο μεγαλώνω τόσο περισσότερο δεμένη νιώθω μ' όσα με περιστοιχίζουν κι όσα μ' ενώνουν με τα Βαλκάνια -κυρίως αυτά! Πάντα υπήρχαν άνθρωποι που καπηλεύονταν την έννοια της πατρίδας, αλλά στα χρόνια που προηγήθηκαν μεγαλοπιαστήκαμε σε τέτοιο σημείο, που δεν ξεχάσαμε απλώς την ταυτότητά μας, την κλοτσήσαμε...».

Αυτήν την περίοδο η ίδια, δεν το αρνείται, «είμαι πολύ πεσμένη ψυχολογικά». Το «μαύρο» στην ΕΡΤ, όπου έκανε ραδιόφωνο επί 26 συναπτά έτη, τη σόκαρε, αλλά θεωρεί πως «δεν υπάρχουν περιθώρια για πισωγυρίσματα. Το θέμα είναι τι θα γίνει από δω και μετά». Οσο για την εμπειρία της στην προσωρινή διοίκηση του ΕΚΕΒΙ, έζησε μια προσπάθεια από την πλευρά του Κ. Τζαβάρα να συναινέσει «σε μια παρανομία κι ένα ψεύδος για την κατάσταση που επικρατούσε στο Κέντρο», που αποδείχθηκε εξίσου καταθλιπτική. Αν μη τι άλλο, σκέφτεται ήδη το επόμενο μυθιστόρημά της. «Ο κύκλος του Εμφυλίου έκλεισε μέσα μου, αλλά και πάλι οι ήρωές μου θα 'ναι άνθρωποι σε μεταιχμιακές στιγμές. Τέτοιες δεν ζούμε και σήμερα; Η νεότερη ελληνική ιστορία είναι πολύ γενναιόδωρη μυθιστορηματική δεξαμενή».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο