Έντυπη Έκδοση

Alzheimer: μια σύγχρονη επιδημία

Η νόσος Alzheimer είναι νόσος του εγκεφάλου και ανήκει στην ευρύτερη ομάδα των ανοϊκών συνδρόμων: άνοια = α + νους, δηλαδή απώλεια του νου ή αλλιώς προοδευτική μείωση των νοητικών λειτουργιών του ατόμου. Αρα άνοια: η κλινική εκδήλωση της απώλειας πνευματικών ικανοτήτων που προϋπήρχαν, ως αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Η δυσλειτουργία αυτή μπορεί να οφείλεται, με τη σειρά της, σε μια σειρά από νευρολογικές νόσους, εκ των οποίων συχνότερη είναι η νόσος Alzheimer, η οποία είναι υπεύθυνη για ~ 70% των ανοιών της τρίτης ηλικίας.

Αλλες νοσολογικές οντότητες που οδηγούν σε άνοια είναι η αγγειακή άνοια (άνοια λόγω εγκεφαλικών επεισοδίων), η παρκινσονική άνοια (άνοια ως αποτέλεσμα της νόσου του Πάρκινσον), η άνοια με σωμάτια Lewy, η μετωποκροταφική άνοια κ.λπ. Επίσης είναι δυνατόν η άνοια να προκαλείται από τη συνύπαρξη περισσότερων της μίας νευρολογικών νόσων: π.χ. μεικτή άνοια από νόσο Alzheimer και αγγειακές βλάβες.

Μια συχνή παρανόηση είναι ότι η απώλεια των νοητικών ικανοτήτων αποτελεί τμήμα της φυσιολογικής διαδικασίας της γήρανσης. Είναι σήμερα γνωστό ότι αυτό δεν είναι σωστό. Οσο μεγαλώνουμε, ορισμένοι από εμάς θα νοσήσουν και ορισμένοι δεν θα νοσήσουν από άνοια. Ωστόσο ο κίνδυνος για ανάπτυξη άνοιας αυξάνεται με τη γήρανση και η νόσος είναι εξαιρετικά συχνή στις μεγάλες ηλικίες· 2% του πληθυσμού ηλικίας 65-74 ετών έχει άνοια, ποσοστό που ανεβαίνει στο 19% για τις ηλικίες 75-84 και στο 42% για τους άνω των 85 ετών.

Αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ πάνω από 5 εκατομύρια πάσχουν από τη νόσο Alzheimer, νούμερο που αναμένεται να ανέλθει σε 11-16 εκατομύρια το 2050. Ελλείψει μελετών, η ακριβής συχνότητα της νόσου στην Ελλάδα είναι άγνωστη. Το συνολικό ετήσιο κόστος για τη φροντίδα των ασθενών με νόσο Alzheimer στις ΗΠΑ είναι πάνω από 150 δισεκατομμύρια $ (δηλαδή της τάξης μεγέθους του κόστους του πολέμου στο Ιράκ).

Οι προβολές για τις επόμενες δεκαετίες ξεπερνούν τα 100 τρισεκατομύρια $ ετησίως. Και πάλι, τα αντίστοιχα κόστη για την ελληνική πραγματικότητα είναι άγνωστα.

Η νόσος Alzheimer χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση στον εγκέφαλο δύο ουσιών, β-αμυλοειδούς και πρωτεΐνης «τ». Η εναπόθεση αυτή οδηγεί σε δυσλειτουργία και εν συνεχεία θάνατο των νευρικών κυττάρων, που με τη σειρά του εκφράζεται ως μια σειρά συμπτωμάτων:

-Διαταραχές της μνήμης, ιδιαίτερα της πρόσφατης μνήμης (π.χ. επανάληψη της ίδιας ερώτησης πολλές φορές).

-Διαταραχές της ικανότητας κατανόησης και έκφρασης του λόγου.

-Διαταραχές τως οπτικοχωρικών δυνατοτήτων (π.χ. απώλεια προσανατολισμού, δυσκολία χρήσης μέσων μεταφοράς, ατυχήματα κατά την οδήγηση).

-Διαταραχές της κρίσης (π.χ. μειωμένη αντίληψη και αποδοχή της απώλειας μνήμης και των άλλων νοητικών συμπτωμάτων των ασθενών, αδυναμία λήψης αποφάσεων για τον εαυτό τους και τους άλλους).

Ταυτόχρονα, η νόσος Alzheimer πέρα από τα νοητικά προβλήματα παρουσιάζει και μια σειρά από συμπτώματα ψυχιατρικού χαρακτήρα. Τα προβλήματα αυτά οφείλονται κυρίως σε χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο ως αποτέλεσμα της νόσου, είναι εξαιρετικά συχνά και αποτελούν αιτία σοβαρών δυσλειτουργιών για τις οικογένειες που φροντίζουν τους ασθενείς με νόσο Alzheimer. Συχνά τέτοια προβλήματα είναι:

-Αλλαγές στη διάθεση (π.χ. κατάθλιψη).

-Επιθετικότητα, ευερεθιστότητα, αρνητισμός, πείσμα κ.λπ.

-Παραληρήματα (π.χ. καχυποψία έναντι είτε ξένων είτε οικείων προσώπων) και ψευδαισθήσεις (κυρίως οπτικές, όπως π.χ. οικεία πρόσωπα από το παρελθόν που πιθανόν και να μη βρίσκονται εν ζωή).

Η έναρξη της νόσου Alzheimer είναι αργή και προοδευτική, με τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν να εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε ασθενή και να επιδεινώνονται με την πρόοδο της νόσου. Συνήθως, αλλά όχι απαραίτητα, οι διαταραχές της μνήμης είναι το πρωιμότερο σύμπτωμα, ακολουθούμενο από τα υπόλοιπα. Η νόσος Alzheimer σταδιακά οδηγεί στην προοδευτική πλήρη αποδιοργάνωση της προσωπικότητας του ασθενούς. Επιπλέον και τα άλλα ανοϊκά σύνδρομα μπορεί να εμφανίζουν ίδια ή παρόμοια εικόνα. Ετσι, είναι απαραίτητο οι αλλαγές συμπεριφοράς σε ηλικιωμένους να εκτιμώνται από ειδικούς προτού χαρακτηριστούν νόσος Alzheimer.

Οι αιτίες της νόσου Alzheimer δεν είναι εν πολλοίς γνωστές. Φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Ταυτόχρονα, περιβαλλοντικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων αγγειακών νόσων (π.χ. διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία) και τρόπου ζωής (π.χ. εκπαίδευση, επάγγελμα, πνευματικές, κοινωνικές δραστηριότητες, φυσική άσκηση, δίαιτα κ.λπ.), φαίνεται να επηρεάζουν την πιθανότητα ανάπτυξης της νόσου.

Από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τα τελικά στάδια της νόσου μεσολαβούν κατά μέσο όρο 6-8 χρόνια. Ωστόσο, η ταχύτητα εξέλιξης της νόσου ποικίλλει από ασθενή σε ασθενή (π.χ. μπορεί να είναι ταχύτερη από 6 ή να διαρκέσει και 15 ή 20 έτη).

Η έγκαιρη διάγνωση της άνοιας έχει σημασία γιατί:

-Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ριζική θεραπεία, έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νοητικής έκπτωσης (παροδικά).

-Εχουμε φάρμακα που μπορούν να ελέγξουν σε σημαντικό βαθμό τα ψυχιατρικά συμπτώματα της νόσου.

Η νόσος επηρεάζει όχι μόνο τον ασθενή, αλλά και το ευρύτερο οικογενειακό του περιβάλλον. Ο ασθενής με νόσο Alzheimer με τη συμπεριφορά του συχνά δημιουργεί στους φροντιστές (συνήθως άτομα της οικογένειας) συναισθήματα θυμού, ντροπής, ενοχών και πένθους, φέρνοντάς τους στα ψυχικά και σωματικά όριά τους. Επίσης θέτει μια σειρά από ηθικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου εκείνου της διατήρησης της αξιοπρέπειας του ασθενούς.

Η πρώιμη διάγνωση δίνει τα χρονικά περιθώρια ενημέρωσης, αποδοχής της κατάστασης, διατήρησης της ποιότητας ζωής και προγραμματισμού για το μέλλον όλων αυτών των ατόμων.

Με βάση τα ανωτέρω, είναι προφανές ότι η νόσος Alzheimer αποτελεί μια επιδημία με δυσβάσταχτες συνέπειες για τους ασθενείς, τις οικογένειές τους, αλλά και για όλη την κοινωνία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Υγεία