Έντυπη Έκδοση

Κλοντ Λεφόρ: πέθανε ο φιλόσοφος που «επιχειρούσε όλη του τη ζωή να λύσει το αίνιγμα της Πολιτικής»

Είναι αδύνατον να ανακαλέσει κανείς την πορεία της σκέψης του Κορνήλιου Καστοριάδη χωρίς να σταθεί και στην περίπτωση του συντρόφου του μια εποχή, Γάλλου διανοητή, καθηγητή, διδάκτορα της φιλοσοφίας και συνιδρυτή της ομάδας «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα», Κλοντ Λεφόρ.

Δεκατρία χρόνια μετά το θάνατο του Καστοριάδη, την Κυριακή πέθανε στο Παρίσι ο άνθρωπος που είχε μιλήσει για τις ανεπάρκειες της δημοκρατίας.

Ο γεννημένος το 1924 Κλοντ Λεφόρ βάσισε το έργο του στην κριτική του ολοκληρωτισμού και εντόπισε τις στενές σχέσεις αυτού του φαινομένου με τις ελλείψεις και τις «αμαρτίες» της δημοκρατίας, την οποία δεν θεωρούσε άλλωστε εκ φύσεως «καλή». «Ο Κλοντ Λεφόρ επιχειρούσε όλη του τη ζωή να λύσει το αίνιγμα της Πολιτικής», επισημαίνει η εφημερίδα «Λιμπερασιόν».

Εχοντας θητεύσει στη μαρξιστική θεωρία, ως μαθητής του περίφημου Γάλλου φιλοσόφου της φαινομενολογίας Μορίς Μερλό-Ποντί, ο Λεφόρ είχε από το 1943 διαχωρίσει τη θέση του, περνώντας στις τάξεις του γαλλικού Διεθνιστικού Κομμουνιστικού Κόμματος των Τροτσκιστών (PCI). Εκεί γνώρισε τον Καστοριάδη και μαζί αποτέλεσαν ένα δυναμικό, εσωκομματικό αντιπολιτευτικό δίδυμο.

Το 1948, οι δυο τους επικεφαλής μιας «αποσχιστικής» ομάδας δημιουργούν ένα ανεξάρτητο κίνημα που βαφτίζεται «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα» από μια φράση της Ρόζας Λούξενμπουργκ το 1916. Μαζί ιδρύουν και την ομώνυμη περιοδική επιθεώρηση, που μέχρι το 1958 (όταν Λεφόρ και Καστοριάδης διαφωνούν, τραβώντας καθένας το δρόμο του, που όμως στην πορεία διασταυρώνεται) κρίνει τολμηρά την εξουσία, τη γραφειοκρατία, δη τη σοβιετική, αλλά και το μοντέρνο καπιταλιστικό πρόσωπο. Για ένα διάστημα ωστόσο ο Λεφόρ αρθρογραφεί παράλληλα και στους «Μοντέρνους καιρούς» του Ζαν-Πολ Σαρτρ -συνεργασία που έληξε όταν διαφώνησαν δημόσια το 1952.

Το 1968 ο Λεφόρ, ο Εντγκάρ Μορέν και ο Καστοριάδης ως «Πιερ Κουντρέ» συνυπογράφουν τη φιλοσοφική μελέτη «Το ρήγμα», που ουσιαστικά «εγκαινιάζει» και τη φιλοσοφική πορεία εφεξής του Λεφόρ. Η προσωπική του ρήξη με τις πολιτικές θεωρίες που τον γοήτευσαν στη νεότητά του γίνεται ακόμα βαθύτερη όταν διαβάζει το «Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ» του Αλεξάντερ Σολζενίτσιν. Αργότερα (1973) του αφιερώνει το βιβλίο του «Ενας άνθρωπος που περισσεύει».

Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καέν, διευθυντής σπουδών στην Ecole des hautes etudes en sciences sociales και πολυγραφότατος, ο Κλοντ Λεφόρ δίδασκε ότι η δημοκρατία είναι καρπός της Ιστορίας, αλλά και μια κοινωνία «χωρίς σώμα», στην οποία βασιλεύει μια ριζοσπαστική αναποφασιστικότητα. Ο ολοκληρωτισμός (ο φασισμός και ο κομμουνισμός κατά τον Λεφόρ) απαντά σ' αυτή τη δομική ευθραυστότητα, ανασυνθέτοντας την κοινωνική ενότητα, αλλά με τρομακτικό κόστος.

Σημαντικότερο ίσως έργο του θεωρείται «Η δημοκρατική επινόηση» (1981).

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Φιλοσοφία