Έντυπη Έκδοση

Καπνοτόπια

Γέννημα της εμπειρίας του μεγάλου οικονομικού κραχ στην Αμερική το 1929, το μυθιστόρημα του Ερσκιν Κάλντγουελ δεν αποτέλεσε μόνο μια ισχυρή ρεαλιστική καταγραφή της εποχής του.

Είναι δραματικά επίκαιρο, κυρίως γιατί θέτει ένα θέμα που κυριαρχεί σήμερα σ' όλο τον δυτικό κόσμο: Να θέλει, κανείς, να δουλέψει και να μην μπορεί. Να είναι έτοιμος να προσφέρει τον εαυτό του στη δουλειά που αγαπάει (και την οποία γνωρίζει πολύ καλά) και οι συνθήκες να του απαγορεύουν να κάνει οτιδήποτε. Ο αγρότης ήρωας τού έργου παρατηρεί γύρω του τη γη του, να στέκεται ανεκμετάλλευτη, ακούει κυριολεκτικά τη φωνή της να στενάζει, να παρακαλάει για καλλιέργεια, όμως είναι ανήμπορος να την καλλιεργήσει, χωρίς μια στοιχειώδη πίστωση για να αγοράσει λίπασμα. Επιπλέον, αντιμετωπίζει και το πρόβλημα της πείνας καθημερινά, καθώς και την οικογένειά του που διαλύεται. Κατά τον συγγραφέα, η ανέχεια μπορεί να τσακίσει και τους πιο ισχυρούς δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους.

Η μόνη λύση για τον ήρωα είναι να δουλέψει σε εργοστάσιο. Ομως, αυτό ούτε καν το συζητάει. «Οχι -λέει- είναι το μόνο πράγμα που δεν θα κάνω ποτέ. Ο Κύριος Ημών έφτιαξε τη γη και έβαλε και μένα εδώ για να την κάνω να καρπίσει. Οι φάμπρικες δεν είναι μέρος να κάτσει ένας άντρας και να νταραβερίζεται όλη μέρα με καρούλια και κλωστές. Εμένα ο Κύριος με έβαλε εδώ που φυτρώνει το μπαμπάκι και δουλειά μου είναι να το κάνω να φυτρώνει. Θα μείνω εδώ πάση θυσία».

Η ανεργία, δηλαδή, δεν θέτει μόνο ένα τεράστιο πρόβλημα που έχει να κάνει με την επιβίωση, αλλά στέκεται ενάντια στη φύση του ανθρώπου.

Η Αμερική βγαίνει σ' όλο της το μεγαλείο, ακολουθώντας την πρωταρχική της μοίρα, η οποία τέθηκε από την πρώτη στιγμή που οι μετανάστες πάτησαν το πόδι τους στο νέο κόσμο. Με πίστη -αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις με εγκλήματα- εκλήθησαν να υποτάξουν ένα απόλυτα εχθρικό περιβάλλον.

Στα «Καπνοτόπια» δεν υπάρχει κανένα έγκλημα, υπάρχει ένα σύστημα. Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί, υπάρχουν ρόλοι καθορισμένοι και αταλάντευτοι. Το έργο αυτό αγαπήθηκε πολύ, έγινε θεατρικό, έγινε ταινία, έγινε τραγούδι, ακριβώς γιατί δεν καταγράφει μόνο την πραγματικότητα μιας κρίσιμης και σημαντικής περιόδου -με εξαιρετική δύναμη, είναι αλήθεια- αλλά γιατί ορίζει τη θέση του ανθρώπου-δημιουργού απέναντι στον άνθρωπο-γρανάζι. Κι αυτό το βλέπουμε μέσα από την ψυχή ενός απλοϊκού αγρότη, και όχι μέσα από έναν διανοούμενο, που είναι σε θέση να κοιτάζει την κοινωνία γύρω του με αναλυτική σκέψη.

Υψηλού επιπέδου δημιουργία ήταν και η μετάφραση του Αρη Αλεξάνδρου, που πήρε ένα αμερικανικό μυθιστόρημα και το έκανε εντελώς δικό μας, πριν από πολλά χρόνια, για λογαριασμό των εκδόσεων Γκοβόστη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου