Έντυπη Έκδοση

Οι μυστικές διαδρομές

Τι είναι ένας φορολογικός παράδεισος; Ο ορισμός είναι κάθε άλλο παρά εύκολος.

Είναι σίγουρα φορολογικοί παράδεισοι οι χώρες με μηδενική ή ελάχιστη φορολογία, στις οποίες καταλήγει να είναι συμφέρουσα η εγκατάσταση της έδρας μιας επιχείρησης (μιας off shore), η οποία πολύ συχνά δεν αναπτύσσει καμιά ουσιαστική οικονομική δραστηριότητα και στην οποία αποδίδονται, μέσω διάφορων αδιαφανών μηχανισμών, τα κερδη άλλων εταιρειών, έτσι ώστε να αποφεύγεται η φορολόγησή τους στις χώρες στις οποίες έχουν ιδρυθεί.

*Είναι, έπειτα, φορολογικοί παράδεισοι εκείνες οι χώρες οι οποίες, επειδή εγγυώνται ένα αδιαπέραστο τραπεζικό απόρρητο, καθιστούν δυνατή την πραγματοποίηση συναλλαγών που μένουν κρυφές στα αδιάκριτα μάτια των φορολογικών αρχών της χώρας προέλευσης. Αυτό το αδιαπέραστο απόρρητο προσελκύει τα κεφάλαια από το εξωτερικό και καθιστά ευημερούσα τη χρηματοπιστωτική βιομηχανία του παραδείσου σε βάρος άλλων χωρών, καθώς επιτρέπει στους κατοίκους αυτών των τελευταίων χωρών να παραβιάζουν τους κανόνες, δηλαδή να διαπράττουν εγκλήματα. Πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι δεν πρόκειται μόνο για φοροδιαφυγή. Αυτοί οι φορολογικοί παράδεισοι μπορούν να προσελκύουν χρήμα που προέρχεται και από άλλες αθέμιτες δραστηριότητες: το χρήμα που το οργανωμένο έγκλημα κερδίζει από το εμπόριο των ναρκωτικών ή των όπλων.

*Κατανοούμε, επομένως, ότι οι φορολογικοί παράδεισοι αντιπροσωπεύουν έναν κίνδυνο για τις άλλες χώρες και ότι ο βαθμός της «επικινδυνότητάς» τους μετριέται εν μέρει από τη μικρότερη ή μεγαλύτερη διαθεσιμότητά τους να προμηθεύουν πληροφορίες για τις κινήσεις κεφαλαίων που θα μπορούσαν να έχουν αθέμιτο χαρακτήρα.

*Από την άλλη μεριά, ακριβώς πάνω σε αυτή την έλλειψη διαθεσιμότητας για την παροχή πληροφοριών βασίζεται η φήμη των φορολογικών παραδείσων και έτσι εξηγείται επομένως η αντίστασή τους στη συνεργασία. Ακόμη και στην καλύτερη των περιπτώσεων, οι πληροφορίες που αποσπώνται από τους φορολογικούς παραδείσους είναι πληροφορίες μετά από αίτημα, σχετικές δηλαδή με μεμονωμένα άτομα, με αφετηρία καλά τεκμηριωμένες υποθέσεις εγκλημάτων.

*Αυτό, όμως, δεν αρκεί για να αντιταχθούμε στη φοροδιαφυγή.

Η καταπολέμηση της φοροδιααφυγής προϋποθέτει πράγματι μια προληπτική δράση αποτροπής, η οποία για να είναι αποτελεσματική θα πρέπει να αφορά το σύνολο των φορολογουμένων. Γι' αυτό το σκοπό έχει ζωτική σημασία μια ευρείας κλίμακας πρόσβαση στην πληροφορία. Οταν θέλουμε να αντιταχθούμε σε φαινόμενα που έχουν διεθνή διάσταση, η συνεργασία μεταξύ χωρών στο πεδίο της μεταβίβασης των πληροφοριών είναι θεμελιώδης, γιατί διαφορετικά δεν απομένει παρά η προσφυγή σε έκτακτα μέτρα.

*Τέτοια ήταν η περίπτωση του Λιχτενστάιν, όπου η Γερμανία προσέφυγε ακόμη και στις μυστικές υπηρεσίες, όχι για να ξετρυπώσει έναν μεμονωμένο φοροφυγά, αλλά για να αποκτήσει δεδομένα για ένα ολόκληρο δίκτυο ύποπτων οικονομικών σχέσεων ανάμεσα σε γερμανούς πολίτες και στο γειτονικό τους φορολογικό παράδεισο.

*Ενα παράδειγμα μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τη διεθνή διάσταση του προβλήματος: Σε απάντηση στην απελευθέρωση της κίνησης των κεφαλαίων, όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατάργησαν βαθμιαία τη φορολόγηση των τόκων τους οποίους εισέπρατταν πρόσωπα που δεν ήταν κάτοικοί τους. Με αυτό τον τρόπο καθεμιά από αυτές τις χώρες έγινε φορολογικός παράδεισος απέναντι στις άλλες. Ο Ιταλός που επένδυε στην Ιταλία φορολογούνταν για τους τόκους που εισέπραττε. Δεν φορολογούνταν, αντίθετα, αν επένδυε σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, επειδή σε εκείνη τη χώρα δεν υπήρχε καμιά παρακράτηση φόρου για όσους δεν ήταν κάτοικοί της.

*Για να αναχαιτιστεί αυτό το φαινόμενο η Ευρωπαϊκή Ενωση, στο τέλος μιας διαδρομής που διήρκεσε γύρω στα 15 χρόνια, εισήγαγε μια οδηγία που καθιστά δυνατή τη φορολόγηση από μέρους της χώρας κατοικίας, χάρη σε μιαν αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών η οποία αφορά όλους τους πολίτες και όλες τις πληρωμές τόκων.

Αλλά αυτή η οδηγία, παρ' όλο που είναι πολύ σημαντική, έχει μια αχίλλειο πτέρνα: για να λειτουργήσει πρέπει να εμπλέκει όχι μόνο τις χώρες της Ε.Ε. αλλά και τις χώρες με τις οποίες υπάρχουν μεγαλύτερες οικονομικές σχέσεις, από την Ελβετία ώς το Μονακό, από το Σαν Μαρίνο ώς το Λιχτενστάιν.

*Μπορούμε να καταλήξουμε παρατηρώντας ότι, δεδομένης της διάστασης και της σημασίας του, το πρόβλημα των φορολογικών παραδείσων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από τα μεμονωμένα κράτη με βάση διμερείς συμφωνίες αλλά απαιτεί πολυμερείς δράσεις και διεθνείς συμφωνίες για μεγαλύτερη διαφάνεια και ευρύτερη διαθεσιμότητα στην ανταλλαγή πληροφοριών.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Κύριο θέμα
Διάλογοι για τους φορολογικούς παραδείσους